standard 6, science,chapter 2 pdf download

🌿 ધોરણ-6 | વિજ્ઞાન (નવો અભ્યાસક્રમ - વિજ્ઞાન કુતૂહલ)

પ્રકરણ ૨: સજીવ સૃષ્ટિમાં વિવિધતા - સંપૂર્ણ વિસ્તૃત સમજૂતી

વિદ્યાર્થી મિત્રો, પ્રકૃતિની ગોદમાં રહેલી વિવિધતાને સમજવી એ વિજ્ઞાનનો મુખ્ય હેતુ છે.

આપણી આસપાસ પૃથ્વી પર લાખો પ્રકારના સજીવો વસે છે. વનસ્પતિ હોય કે પ્રાણી, દરેક સજીવ પોતાના નિવાસસ્થાન મુજબ વિશિષ્ટ રચના અને ગુણધર્મો ધરાવે છે. વનસ્પતિના વિવિધ પ્રકારો જેવા કે છોડ, ક્ષુપ અને વૃક્ષ એ પૃથ્વીની સુંદરતામાં વધારો કરે છે. આ પ્રકરણમાં આપણે વનસ્પતિના મૂળ, પર્ણ અને તેના પ્રકારો વિશે ઊંડાણપૂર્વક શીખીશું.

વનસ્પતિના પર્ણોમાં રહેલો શિરાવિન્યાસ (જાળીદાર અને સમાંતર) અને તેના મૂળના પ્રકારો (સોટીમય અને તંતુમય) એ તે વનસ્પતિની ઓળખ માટેના મુખ્ય માપદંડો છે. વળી, પ્રાણીઓ તેમના નિવાસસ્થાન મુજબ એટલે કે ભૂનિવાસી, જલીય કે પર્વતીય પ્રદેશના અનુકૂલન સાધીને જીવન જીવે છે. રણપ્રદેશના ઊંટ કે પર્વતીય પ્રદેશના બુરાંશના વૃક્ષો એ કુદરતની અદભુત કારીગરી છે.

📌 પ્રકરણના અગત્યના મુદ્દાઓ (સારાંશ):

• વનસ્પતિનું કદ આધારિત વર્ગીકરણ: ઊંચાઈ અને પ્રકાંડના આધારે છોડ (નાના), ક્ષુપ (મધ્યમ) અને વૃક્ષ (વિશાળ) પ્રકારો.
• પર્ણની રચના: પર્ણના મધ્યમાં રહેલી શિરા અને તેના પેટા-ભાગો દ્વારા બનતો જાળીદાર કે સમાંતર શિરાવિન્યાસ.
• મૂળની ભૂમિકા: સોટીમય મૂળ (મુખ્ય મૂળ અને શાખાઓ) અને તંતુમય મૂળ (ગુચ્છાદાર), જે જમીનમાંથી પાણી અને ખનીજતત્ત્વોનું શોષણ કરે છે.
• નિવાસસ્થાન અને અનુકૂલન: સજીવ જે વાતાવરણમાં રહે છે, તે મુજબ પોતાની શારીરિક રચનામાં ફેરફાર કરે છે તેને અનુકૂલન કહેવાય.
• જૈવવિવિધતાનું મહત્વ: પ્રોજેક્ટ ટાઇગર અને પવિત્ર ઉપવનો જેવા પ્રયત્નો દ્વારા સજીવોનું સંરક્ષણ કરવું એ આપણી ફરજ છે.

🔬 વિશેષ વૈજ્ઞાનિક તથ્ય:

શું તમે જાણો છો? વનસ્પતિના બીજમાં એક નાનકડો ગર્ભ (Embryo) છુપાયેલો હોય છે. જ્યારે તેને યોગ્ય હવા, પાણી અને સૂર્યપ્રકાશ મળે ત્યારે જ તેમાંથી નવો અંકુર ફૂટે છે. આ અંકુરણની પ્રક્રિયા એ કુદરતનો સૌથી મોટો ચમત્કાર છે, કારણ કે એક સૂકું બીજ જ્યારે જમીનમાં રોપાય છે ત્યારે તેમાંથી એક જીવંત વૃક્ષનું સર્જન થાય છે.

સંપૂર્ણ પ્રશ્નોત્તરી (MCQs, તફાવત, મોટા પ્રશ્નો) માટે PDF ડાઉનલોડ કરો:

📥 પ્રકરણ-2 સંપૂર્ણ મટેરિયલ PDF ડાઉનલોડ કરો

📢 અમારા શૈક્ષણિક WhatsApp ગ્રુપમાં જોડાઓ

નવા અભ્યાસક્રમની તમામ ફાઇલો અને શૈક્ષણિક અપડેટ્સ સીધા તમારા મોબાઇલમાં મેળવો.

🟢 Join our WhatsApp Group

✍️ મટેરિયલ કર્તા: RITESH SARAIYA (ARUNOGYAN)