standard 6, maths science ,prakaran mujab gothveli adhyyan nishpatio, LEARNING OUTCOMS- L.O.- curriculum goals

ARUNOGYAN

ARUNOGYAN

ARUNOGYAN

🏫 ધોરણ - 6 નવો અભ્યાસક્રમ (મિડલ તબક્કો)

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) ના નૂતન માળખા મુજબ સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ લક્ષ્યો (CG) નું મેપિંગ

🎓 આદરણીય શિક્ષક મિત્રો અને સ્નેહી કેળવણીકારો,

રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) ના નૂતન માળખા અનુસાર મધ્ય તબક્કા (ધોરણ-૬) માં ગણિત અને વિજ્ઞાન વિષયના નવા પાઠ્યપુસ્તકો 'ગણિત પ્રકાશ' અને 'કુતૂહલ' આ શૈક્ષણિક વર્ષથી અમલી બનેલ છે. વર્ગખંડમાં આપણું અધ્યાપન કાર્ય વધુ પદ્ધતિસરનું, અર્થપૂર્ણ અને અધ્યયન નિષ્પત્તિ આધારિત બને તે હેતુથી અહીં બંને વિષયના તમામ પ્રકરણોના શિક્ષણના અંતિમ ધ્યેયો (Curriculum Goals - CG) અને મહત્વના મુખ્ય મુદ્દાઓનું ક્રમબદ્ધ વિશ્લેષણ પત્રક પ્રસ્તુત કરવામાં આવ્યું છે. આ નકશો આપને વાર્ષિક શૈક્ષણિક આયોજન, દૈનિક ટાંચણ નોંધ અને રચનાત્મક મૂલ્યાંકનમાં એક ઉત્તમ દીવાદાંડી તરીકે ઉપયોગી સાબિત થશે. આપના સાથી શિક્ષક મિત્રો સાથે પણ આ પત્રક ખાસ શેર કરજો ભાઈ!

📐 ગણિત પ્રકાશ (Mathematics) 🔬 કુતૂહલ (Science)

📘 ગણિત પ્રકાશ (મધ્ય તબક્કો) - પાઠ્યક્રમ વિગતવાર નકશો

શિક્ષક મિત્રો અને વિદ્યાર્થીઓને પાઠના મૂળ સિદ્ધાંતો અને પ્રવૃત્તિઓથી અવગત કરાવતું સંપૂર્ણ વિશ્લેષણ.

પ્રકરણનું નામ	Commercial વિષયવસ્તુ અને પ્રવૃત્તિઓ	સંબંધિત કરિક્યુલમ ગોલ્સ (Curriculum Goals - CG)
પ્રકરણ ૧ : ગણિતમાં પૅટર્ન	• ગણિત શું છે? • સંખ્યા શ્રેણીઓ (એકી, બેકી, ત્રિકોણીય, ચોરસ, ઘન, વિહારાત્મક સંખ્યાઓ, ૨ અને ૩ ની ઘાત) • સંખ્યા શ્રેણીઓની ચિત્રાત્મક રજૂઆત • આકારોમાં પૅટર્ન (નિયમિત બહુકોણ, સંપૂર્ણ આલેખ, કોચ હિમકણ) • આકાર શ્રેણીઓ અને સંખ્યા શ્રેણીઓ વચ્ચેના સંબંધો	CG-1 (C-1.2) સંખ્યાઓમાં તરાહ (પેટર્ન) ને શોધે અને સંબંધો સમજાવે. CG-3 (C-3.1) $2D$ આકારો વચ્ચેના સંબંધો ગુણધર્મોના આધારે સમજે. CG-6 તરાહ શા માટે અસ્તિત્વમાં છે તેની ચિત્રાત્મક અને તાર્કિક સમજૂતી આપે. CG-8 તરાહની ઓળખ અને ગાણિતિક નિયમોનું સામાન્યીકરણ કરે. CG-10 (C-10.1) દ્રશ્યકલા, ભારત અને વિશ્વની કલામાં રહેલી ભાતની કદર કરે.
પ્રકરણ ૨ : રેખાઓ અને ખૂણાઓ	• બિંદુ, રેખાખંડ, રેખા અને કિરણનો પાયાનો ખ્યાલ • ખૂણો: શિરોબિંદુ અને ભુજાઓ • અધ્યારોપણ દ્વારા અને તેના વગર ખૂણાઓની સરખામણી • ફરતા ભુજ (કાગળની સ્ટ્રો અને ક્લિપ દ્વારા) ની પ્રવૃત્તિ • સરળકોણ અને કાટકોણ (લંબ રેખાઓ) • લઘુકોણ, ગુરુકોણ અને વિપરીતકોણની સમજ • અંક વગરનું અને અંકવાળું કોણમાપક (પ્રોટ્રેક્ટર) • કાગળની ગડી દ્વારા પોતાનું કોણમાપક બનાવવું અને ખૂણાનો દ્વિભાજક	CG-3 (C-3.2, C-3.4) રેખાઓ અને ખૂણાના ગુણધર્મો જાણે; માપપટ્ટી-પરિકરથી આકારો દોરે. CG-6 સરળકોણ, કાટકોણ અને લંબ રેખાઓની વ્યાખ્યાઓ વચ્ચે તાર્કિક દલીલો ઘડે. CG-8 પોતાનું કોણમાપક બનાવવા માટે કાગળ વાળવાના ક્રમબદ્ધ પગલાંઓ અનુસરે. CG-10 (C-10.1) વાસ્તવિક જીવનની પરિસ્થિતિઓ (ઘડિયાળના કાંટા, દરવાજો, ઝૂલા, પટ્ટીનો ઢાળ) માં ખૂણાનો વ્યવહારિક ઉપયોગ જુએ.
પ્રકરણ ૩ : સંખ્યાની રમત	• ઊંચાઈ અને પડોશીઓના આધારે સંખ્યાઓની રમત • વિશિષ્ટ ખાના (Super Cells) ની પ્રવૃત્તિ અને વ્યુહરચના • સંખ્યારેખા પર સંખ્યાઓની પૅટર્ન • અંકોની રમત અને સંખ્યાઓના અંકોના સરવાળા • આકર્ષક પેલિન્ડ્રોમિક પૅટર્ન (ઊલટાવો અને સરવાળો કરો) • કાપરેકરની જાદુઈ સંખ્યા (કાપરેકર અચળાંક - $6174$) • ઘડિયાળ અને કેલેન્ડરની સંખ્યાઓનું પુનરાવર્તન • મૌખિક ગણિત (Mental Math): ઉમેરો અને બાદ કરો • ગાણિતિક વિધાનો ચકાસવા: 'હમેશાં, ક્યારેક, ક્યારેય નહીં?' • વણઉકેલાયેલું રહસ્ય: કોલાત્ઝનું અનુમાન • સરળ અંદાજ (Simple Estimation) • રમત $21$ અને જીતવાની વ્યૂહરચનાઓ	CG-1 (C-1.1) સંખ્યાનું વાચન, લેખન, સ્વરૂપ, તુલના અને અનુમાન કરે. CG-6 'કોલાત્ઝ અનુમાન' and 'હમેશાં, ક્યારેક...' જેવા પ્રશ્નો દ્વારા આગમન-નિગમન તર્ક વાપરે. CG-7 (C-7.1, C-7.2) કોયડા બનાવવા અને ઉકેલવામાં સર્જનાત્મક પદ્ધતિઓ વિકસાવે. CG-8 (C-8.1, C-8.2) પુનરાવર્તિત તરાહ (Iteration) અને ગણતરીઓ માટે ચોક્કસ અલ્ગોરિધમ્સ અનુસરે (કાપરેકર રીત). CG-10 દૈનિક સામાજિક જીવનના અનુભવો (તારીખો, રજાઓ, ડગલાંની ગણતરી) સાથે ગાણિતિક અંદાજ જોડે.
પ્રકરણ ૪ : માહિતીનું નિયમન અને રજૂઆત	• રોજિંદા જીવનના અનુભવોમાંથી માહિતી એકત્રિત કરવી • માહિતીની કોષ્ટકમાં વ્યવસ્થિત ગોઠવણી • ચિત્રઆલેખ (Pictograph) ની સમજ અને રચના • લંબઆલેખ (Bar Graph) ની પસંદગી અને આલેખન • આલેખોનું વિશ્લેષણ અને અર્થઘટન	CG-5 (C-5.1, C-5.2) માહિતી એકત્રિત કરી કોષ્ટકમાં ગોઠવે; યોગ્ય ચિત્રઆલેખ કે લંબઆલેખ પસંદ કરી અર્થઘટન કરે. CG-8 કાચી માહિતીનું નાના ભાગોમાં વિઘટન (Decomposition) કરીને ડેટા રજૂ કરે. CG-10 (C-10.1) શાળાના રેકોર્ડ, સર્વેક્ષણ અને સામાજિક વિજ્ઞાનના વિષયો સાથે માહિતીનો અનુબંધ સમજે.
પ્રકરણ ૫ : અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ	• પૂર્ણ સંખ્યાઓનું બ્રહ્માંડ અને અવયવીકરણ • અવિભાજ્ય (Prime) અને વિભાજ્ય (Composite) સંખ્યાઓનું સાહસ • કોલાત્ઝ અનુમાન અને કાપરેકર સંખ્યાઓનો ઈતિહાસ • અવિભાજ્ય સંખ્યાઓની વૈશ્વિક શોધનો ઈતિહાસ	CG-1 (C-1.2, C-1.4) અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ, અવયવી અને પૂર્ણ સંખ્યાઓના ગુણધર્મો સમજે. CG-6 પ્રાથમિક સંખ્યા સિદ્ધાંત (Number Theory) ના ક્ષેત્રમાં સચોટ દલીલો ઘડે. CG-8 ગુણધર્મોના આધારે અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ શોધવાના પદ્ધતિસરના અલ્ગોરિધમ્સ જાણે. CG-9 (C-9.1) વિવિધ સંસ્કૃતિઓમાં સંખ્યાઓની ગણતરી અને બીજગણિતની સંકલ્પનાઓનો વિકાસ જાણે.
પ્રકરણ ૬ : પરિમિતિ અને ક્ષેત્રફળ	• $2D$ આકારો (ચોરસ, ત્રિકોણ વગેરે) ની પરિમિતિ અને ક્ષેત્રફળ • ક્ષેત્રફળ નિર્ધારિત કરવા માટેના સૂત્રોની શોધ • સંયુક્ત $2D$ આકારોના ક્ષેત્રફળ શોધવાની વ્યૂહરચના • વિવિધ આકારો દ્વારા સમતલ સપાટી પર ભાત (ટાઈલિંગ - Tessellation) રચવી	CG-4 (C-4.1) ચોરસ, ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળના સૂત્રો સમજે અને સંયુક્ત $2D$ આકારો માટે યોગ્ય વ્યૂહરચના કરે. CG-4 (C-4.3) ટાઈલિંગનો ઉપયોગ કરી ભાત રચે અને ભારત-વિશ્વની કલામાં તેની કદર કરે. CG-6 ક્ષેત્રફળ અને પરિમિતિના સૂત્રોની તાર્કિક રૂપરેખા જાણે. CG-8 સંયુક્ત કે જટિલ આકારોનું નાના ભાગોમાં વિઘટન (Decomposition) કરીને ક્ષેત્રફળ શોધે. CG-10 (C-10.1) વ્યવસાયિક શિક્ષણ, દ્રશ્યકલા અને રોજિંદા જીવનના માપન સાથે ગણિત જોડે.
પ્રકરણ ૭ : અપૂર્ણાંક	• અપૂર્ણાંક (Fractions) ની સંકલ્પના • પૂર્ણ વસ્તુ અને તેના ભાગો વચ્ચેનો સંબંધ • અપૂર્ણાંકોનું સંખ્યારેખા પર નિરૂપણ • અપૂર્ણાંકનો દૈનિક જીવનમાં વ્યવહારિક ઉપયોગ • ગુણોત્તર-પ્રમાણ અને દશાંશ સ્વરૂપની પ્રાથમિક ઓળખ	CG-1 (C-1.4) અપૂર્ણાંકોના ગુણધર્મો સમજે તથા તેમને સંખ્યારેખા પર દર્શાવે. CG-1 (C-1.6) અપૂર્ણાંકને જાણે અને તેનો ગુણોત્તર પ્રમાણ અને દશાંશ સ્વરૂપમાં દૈનિક ઉપયોગ કરે. CG-6 ભાગ અને પૂર્ણાંકો વચ્ચેના સંબંધોનું અમૂર્તીકરણ કરી તાર્કિક વિચારો રજૂ કરે. CG-8 અપૂર્ણાંકોની વિવિધ ગાણિતિક રજૂઆતો વચ્ચેની તરાહ ઓળખે. CG-10 (C-10.1) ખરીદ-વેચાણ, નાણાકીય હિસાબો અને વ્યવસાયિક શિક્ષણ સાથે અપૂર્ણાંકનો અનુબંધ જોડે.
પ્રકરણ ૮ : રચનાઓ સાથે રમત	• કમ્પાસ બોક્સના ગાણિતિક સાધનોનો પરિચય • પરિકર અને માપપટ્ટીનો સચોટ ઉપયોગ • ચોક્કસ ગુણધર્મો ધરાવતી રેખાઓ અને સમાંતર રેખાઓ દોરવી • લંબ રેખાઓ, ખૂણાઓ અને સરળ ત્રિકોણની રચના કરવી	CG-3 (C-3.4) પરિકર અને માપપટ્ટીથી ચોક્કસ રેખાઓ, સમાંતર/લંબ રેખાઓ અને ખૂણાની રચના કરે. CG-8 ભૌમિતિક રચનાઓ એકદમ સચોટ રીતે દોરવા માટે ક્રમબદ્ધ વિગતવાર પગલાંઓ (Algorithms) ની શ્રેણી અનુસરે. CG-10 (C-10.1) એન્જિનિયરિંગ, સ્થાપત્ય (બાંધકામ) અને દ્રશ્યકલા સાથે ભૌમિતિક રચનાઓનો સંબંધ સમજે.
પ્રકરણ ૯ : સંમિતિ	• સંમિતિ (Symmetry) ના મૂળભૂત સિદ્ધાંતો • ભૌમિતિક આકારોની એકરૂપતા અને સમરૂપતાની સમજ • એકરૂપ અને સમરૂપ ત્રિકોણોની ઓળખ • ખંડિત (Fractal) ની કલ્પના સાથે પરિચિતતા	CG-3 (C-3.5) ભૌમિતિક આકારોની એકરૂપતા-સમરૂપતા સમજે અને ત્રિકોણો ઓળખે. CG-4 (C-4.4) ભારત અને વિશ્વની પ્રકૃતિ તથા કલામાં ખંડિતતા (Fractal) ના દેખાવને ઓળખે-કદર કરે. CG-6 આકારોના અક્ષો અને તેના પ્રતિબિંબોનું અમૂર્તીકરણ (Abstraction) કરી સચોટ દલીલો કરે. CG-10 (C-10.1) વિજ્ઞાન (જીવવિજ્ઞાન - પક્ષીઓ, પતંગિયાંની સંમિતિ) અને આર્કિટેક્ચર સાથે ગાણિતિક સંમિતિનો અનુબંધ સ્થાપે.
પ્રકરણ ૧૦ : શૂન્યની બીજી બાજુ	• ઋણ સંખ્યાઓ (Negative Numbers) માટે અંતર્જ્ઞાન • બેલાના મનોરંજન ભવનની મુલાકાત દ્વારા રમતિયાળ સમજ • પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ (Integers) નો ખ્યાલ • ઈ.સ. $628$ માં બ્રહ્મગુપ્ત દ્વારા નિર્ધારિત પૂર્ણાંકોના સરવાળા-બાદબાકીના નિયમો • વિજ્ઞાનમાં ઋણ સંખ્યાઓનો ઉપયોગ (તાપમાન, સમુદ્ર સપાટી)	CG-1 (C-1.3) બ્રહ્મગુપ્તના શૂન્ય અને ઋણ સંખ્યાઓ પરના અંકગણિતના નિયમો શીખે. CG-1 (C-1.4) પૂર્ણાંકો અને તેમના ગુણધર્મોનું અન્વેષણ કરે તથા સંખ્યારેખા પર દર્શાવે. CG-6 પૂર્ણાંક સંખ્યાઓના સરવાળા-બાદબાકીના બૈજિક નિયમો પાછળ રહેલા ગણિતના તર્કને સાબિત કરે. CG-8 સંખ્યારેખા પર ધન અને ઋણ બાજુની પુનરાવર્તિત તરાહ (Iteration) વિશે તર્ક કરે. CG-9 (C-9.2) ભારતીય ગણિતશાસ્ત્રી બ્રહ્મગુપ્તના વિશ્વ સ્તરના મહત્ત્વના જ્ઞાન અને યોગદાનની કદર કરે. CG-10 (C-10.1) વ્યવહારિક વિજ્ઞાન (તાપમાન માપવા) અને ભૂગોળ (સમુદ્ર સપાટીથી ઉપર કે નીચેની ઊંચાઈ માપવા) માં ઋણ સંખ્યાઓનો જોડાણ સમજે.

📘 કુતૂહલ વિજ્ઞાન (મધ્ય તબક્કો) - કરિક્યુલમ મેપિંગ

સજીવ અને નિર્જીવ દુનિયા, વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અને કુદરતની અનન્ય સફરને ઉજાગર કરતા પ્રકરણોની યાદી.

પ્રકરણ નંબર અને નામ	પ્રકરણના મુખ્ય વિષયવસ્તુના મુદ્દાઓ	સંબંધિત અભ્યાસક્રમનું લક્ષ્ય (CG) અને ક્ષમતા (C)
પ્રકરણ ૧ : વિજ્ઞાનની અદ્ભુત દુનિયા	• વિજ્ઞાન એટલે શું? • કુતૂહલ અને પૃચ્છા (Inquiry) નો ભાવ • રોજિંદા જીવનમાં વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિના સોપાનો (અવલોકન, પ્રશ્ન, અનુમાન, પ્રયોગ, વિશ્લેષણ, પરિણામ) • સાથે મળીને શોધખોળ અને જૂથકાર્યનું મહત્વ (નોંધ: આ પ્રકરણ માત્ર સમજ અને રસ જગાડવા માટે છે, તેનું ઔપચારિક મૂલ્યાંકન કરવાનું નથી)	CG-6 (C-6.2) વૈજ્ઞાનિક પરિભાષાનો ઉપયોગ કરીને પ્રશ્નો રચે અને પુરાવા તરીકે માહિતી એકત્રિત કરે છે (અવલોકન અને સરળ પ્રયોગની રચના થકી). CG-7 (C-7.1) મૌખિક અને લેખિત રજૂઆત દ્વારા વિજ્ઞાનનું આદાન-પ્રદાન કરવા વૈજ્ઞાનિક શબ્દભંડોળનો ઉપયોગ કરે છે.
પ્રકરણ ૨ : સજીવ સૃષ્ટિમાં વિવિધતા	• ネચરવોક (કુદરતની યાત્રા) અને જૈવવિવિધતા • વનસ્પતિના લક્ષણો અને પ્રકારો (છોડ, ક્ષુપ, વૃક્ષ, વેલા, ભૂપ્રસારી) • પર્ણના શિરાવિન્યાસ (જાળીદાર અને સમાંતર) • મૂળના પ્રકારો (સોટીમય મૂળ અને તંતુમય મૂળ) • બીજના પ્રકારો (એકદળી અને દ્વિદળી બીજ) • પ્રાણીઓનું હલનચલન અને નિવાસસ્થાન (ભૂનિવાસી અને જલીય) • પર્યાવરણીય અનુકૂલન (રણ અને પર્વતીય પ્રદેશના ઊંટ, દેવદાર અને બુરાંશ વનસ્પતિ) • જૈવવિવિધતાનું સંરક્ષણ (પ્રોજેક્ટ ટાઇગર, પવિત્ર ઉપવનો)	CG-3 (C-3.1) નૈસર્ગિક વાતાવરણમાં જોવા મળતી વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓના વૈવિધ્યને વર્ણવે છે. CG-3 (C-3.3, C-3.4) સજીવો અને વાતાવરણ વચ્ચેના સંબંધોની તરાહનું વિશ્લેષણ કરે છે અને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ સમજાવે છે. CG-6 (C-6.1) જૈવ-વૈવિધ્ય અને નિવસનતંત્રોના સંરક્ષણના વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યોને ઓળખે છે. CG-7 (C-7.3) સરળ ગાણિતિક કે કોષ્ટક રજૂઆતો દ્વારા વાસ્તવિક વિશ્વની ઘટનાઓને રજૂ કરે છે.
પ્રકરણ ૩ : ઉચિત આહાર : સ્વસ્થ શરીરનો માર્ગ	• આપણે શું ખાઈએ છીએ? જુદા-જુદા પ્રદેશોનો આહાર • સમય સાથે રસોઈની પરંપરાગત અને આધુનિક પદ્ધતિઓનો બદલાવ • આહારના ઘટકો અને પોષકતત્ત્વો (કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ, ચરબી, પ્રોટીન, વિટામિન અને ખનીજતત્ત્વો) • ઊર્જાવર્ધક, bodyવર્ધક અને રક્ષણાત્મક આહાર • ત્રુટિજન્ય રોગો અને તેના લક્ષણો (સ્કર્વી, બેરીબેરી, રિકેટ્સ, ગોઇટર, એનીમિયા) • પાચક રેસા (રૂક્ષાંશ) અને પાણીનું મહત્વ • આહારના ઘટકોની ચકાસણીના પ્રયોગો (સ્ટાર્ચ, ચરબી અને પ્રોટીનનું પરીક્ષણ) • સમતોલ આહાર, જંક ફૂડની અસરો અને ફોર્ટિફિકેશન ($FSSAI$) • મિલેટ્સ (પોષણથી ભરપૂર પૌષ્ટિક અનાજ) • અન્નયાત્રા (ફૂડ માઈલ્સ) અને અન્નનો બગાડ અટકાવવો	CG-4 (C-4.1) ખોરાક રાંધવાની ભારતીય પદ્ધતિઓ અને ખોરાકના ઘટકોનું પોષણ આધારિત વિશ્લેષણ કરે છે તથા સ્વાસ્થ્ય ઉપર તેની અસર સમજાવે છે. CG-4 (C-4.2) ખોરાકના વૈવિધ્યના પરિમાણો (સ્ત્રોત, પોષકતત્વો, આબોહવા) તપાસે છે. CG-1 (C-1.1) રાસાયણિક ગુણધર્મો (એસિડ, બેઈઝ વગેરે) અને ભૌતિક ગુણધર્મોના આધારે વર્ગીકરણ કરે છે. CG-6 (C-6.2) પ્રયોગની રચના દ્વારા પુરાવા તરીકે માહિતી એકત્રિત કરે છે (સ્ટાર્ચ, પ્રોટીન અને ચરબી ચકાસણી પ્રયોગ દ્વારા).
પ્રકરણ ૪ : ચુંબકને જાણીએ	• ચુંબકનો પરિચય અને હોકાયંત્ર (Magnetic Compass) નો ઉપયોગ • ચુંબકીય અને બિનચુંબકીય પદાર્થો • ચુંબકના ધ્રુવો અને ગુણધર્મો • પૃથ્વી એક મોટા ચુંબક તરીકે • ચુંબકનું આકર્ષણ અને અપાકર્ષણ	CG-2 (C-2.3) ચુંબકના ગુણધર્મોનું વર્ણન કરે છે (કુદરતી અને કૃત્રિમ ચુંબક, પૃથ્વી- એક ચુંબક તરીકે). CG-1 (C-1.1) ચુંબકીય અને બિનચુંબકીય ગુણધર્મોના આધારે દ્રવ્યનું વર્ગીકરણ કરે છે.
પ્રકરણ ૫ : લંબાઈનું માપન અને ગતિ	• માપનની આવશ્યકતા અને સ્થાનિક/અપ્રમાણભૂત એકમો • લંબાઈ અને અંતરના પ્રમાણભૂત એકમો ($SI$ એકમ પદ્ધતિ) • ભૌતિક રાશિઓ: સ્થાન, અંતર, સમય અને ઝડપ • ગતિના પ્રકારો: એક-પરિમાણીય ગતિ (નિયમિત, અનિયમિત, શિરોલંબ, સમક્ષિતિજ)	CG-1 (C-1.3) માપનનું મહત્વ સમજાવે છે અને સરળ સાધનો વડે ભૌતિક ગુણધર્મોનું માપન કરે છે. CG-2 (C-2.1) ભૌતિક રાશિઓનો ઉપયોગ કરીને ગાણિતિક અને રેખાકૃતિ દ્વારા એક-પરિમાણીય ગતિનું વર્ણન કરે છે.
પ્રકરણ ૬ : આપણી આસપાસની સામગ્રી	• દ્રવ્યની દુનિયા: ભૌતિક ગુણધર્મો • દેખાવ, સખતપણું, દ્રાવ્યતા અને અદ્રાવ્યતા • પારદર્શક, અપારદર્શક અને પારભાસક પદાર્થો • ઘનતા (ડૂબવું અને તરવું) ના આધારે પદાર્થોની ગોઠવણી • વાહક અને અવાહક પદાર્થો	CG-1 (C-1.1) અવલોકનક્ષમ ભૌતિક ગુણધર્મોના આધારે દ્રવ્યનું (ઘન, પ્રવાહી, પારદર્શક, ઘનતા, વાહક, અવાહક વગેરે) વર્ગીકરણ કરે છે. CG-1 (C-1.4) ઘનતાના તફાવતને કારણે થતી ઘટનાઓ (ડૂબવું-તરવું) નું અવલોકન કરે છે અને સમજાવે છે.
પ્રકરણ ૭ : તાપમાન અને તેનું માપન	• ગરમ અને ઠંડું હોવાની સમજ • તાપમાનની સંકલ્પના અને તેનું માપન • થર્મોમીટરના પ્રકારો અને તેનો ઉપયોગ • તાપમાનના તફાવતને કારણે થતી અસરો (વસ્તુઓનું ઠંડું થવું)	CG-1 (C-1.3) સરળ સાધનો (થર્મોમીટર) નો ઉપયોગ કરીને તાપમાન જેવા ભૌતિક ગુણધર્મનું માપન કરે છે. CG-1 (C-1.4) તાપમાનના તફાવતને કારણે થતી ઘટનાઓ (વસ્તુઓનું ઠંડું થવું) નું અવલોકન કરે છે અને સમજાવે છે.
પ્રકરણ ૮ : પાણીની વિવિધ અવસ્થાઓની યાત્રા	• પાણીની ત્રણેય અવસ્થાઓ (ઘન, પ્રવાહી, વાયુ) • જળચક્ર (Water Cycle): બાષ્પીભવન, ઘનીભવન અને ઠારણ પ્રક્રિયા • દ્રવ્યમાં થતા ભૌતિક ફેરફારોનું વર્ણન • વરસાદ પડવાની પ્રક્રિયા અને વાદળોની રચના	CG-1 (C-1.2) દ્રવ્યમાં થતા ભૌતિક ફેરફારનું વર્ણન કરે છે અને અવસ્થાઓ દર્શાવવા માટે કણ પ્રકૃતિનો ઉપયોગ કરે છે. CG-1 (C-1.4) તાપમાન અને ઘનતાના તફાવતને લીધે થતી કુદરતી ઘટનાઓ (વરસાદ) નું અવલોકન કરે છે.
પ્રકરણ ૯ : રોજિંદા જીવનમાં અલગીકરણની પદ્ધતિઓ	• મિશ્રણના ઘટકોને અલગ કરવાની જરૂરિયાત • અલગીકરણની પરંપરાગત અને આધુનિક રીતો (હસ્તચયન, અનાજનું છડવું, ઉપણવું, ચાળવું) • નિક્ષેપન, નિતારણ અને ગાળણ પ્રક્રિયા • શુદ્ધ અને અશુદ્ધ પદાર્થો વચ્ચેનો તાર્કિક ભેદ	CG-1 (C-1.1) રાસાયણિક અને ભૌતિક ગુણધર્મોના આધારે (શુદ્ધ, અશુદ્ધ, તત્વ, મિશ્રણ) દ્રવ્યનું વર્ગીકરણ કરે છે. CG-5 (C-5.1) માનવ જીવનની ગુણવત્તા સુધારવા અને ખાદ્ય-સુરક્ષા માટે તકનીકી અને પરંપરાગત પદ્ધતિઓનું વિશ્લેષણ કરે છે.
પ્રકરણ ૧૦ : સજીવોની લાક્ષણિકતાઓ	• सજીવ અને નિર્જીવનો khયાલ • સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ: પોષણ, વૃદ્ધિ, શ્વસન, સંવેદના, પ્રજનન, ઉત્સર્જન • કોષીય સંરચનાનો પ્રારંભિક ખ્યાલ • ઉત્તેજના સામે પ્રતિચાર અને સજીવોનું વાતાવરણ સાથેનું જોડાણ	CG-3 (C-3.2) લાક્ષણિકતાઓના આધારે સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેનો ભેદ પારખે છે (પોષણ, શ્વસન, પ્રજનન, કોષીય સંરચના વગેરે). CG-3 (C-3.3) સજીવો અને વાતાવરણ વચ્ચેના સંબંધોની તરાહનું વિશ્લેષણ તેમના પ્રતિચારના સંદર્ભમાં કરે છે.
પ્રકરણ ૧૧ : કુદરતનો અમૂલ્ય ખજાનો	• પૃથ્વીના નૈસર્ગિક સંસાધનો (ખડકો, ખનીજો, જમીન અને જળ) • ધાતુ, અધાતુ, તત્વો અને સંયોજનોની પાયાની સમજ • ઉર્જા સંરક્ષણ અને સંસાધનોનો વિવેકપૂર્ણ વપરાશ • પર્યાવરણ શિક્ષણ અને જળવાયુ પરિવર્તન (Climate Change)	CG-1 (C-1.1) રાસાયણિક ગુણધર્મોના આધારે દ્રવ્યનું (ધાતુ, અધાતુ, તત્વ, સંયોજન) વર્ગીકરણ કરે છે. CG-5 (C-5.1) પરિવહન, संदेशાવ્યવહાર, જળવાયુ-પરિવર્તન ઘટાડવા અને સંસાધનોના વિવેકપૂર્ણ વપરાશમાં વિજ્ઞાન-ટેકનોલોજીની ભૂમિકા સમજે છે.
પ્રકરણ ૧૨ : પૃથ્વીને પાર	• રાત્રિ આકાશનું અવલોકન (તારા, ગ્રહો, નક્ષત્રો, ધૂમકેતુઓ) • પૃથ્વીના કુદરતી (ચંદ્ર) અને કૃત્રિમ ઉપગ્રહો (Satellites) • અવકાશીય ઘટનાઓ: ચંદ્રની કળાઓ, સૂર્યગ્રહણ અને ચંદ્રગ્રહણ • સમય જતા વસ્તુઓ અને ગ્રહોની ગતિ અંગે બદલાયેલા વૈજ્ઞાનિક વિચારો	CG-2 (C-2.5) સાદા ટેલિસ્કોપ/ફોટોગ્રાફ્સની મદદથી અવકાશીય પદાર્થો ઓળખે છે અને ચંદ્રની કળાઓ તથા ગ્રહણ જેવી ઘટનાઓ સમજાવે છે. CG-6 (C-6.1) સમય જતાં ગ્રહોની ગતિ અને વિચારો કેવી રીતે બદલાયા (વૈજ્ઞાનિક મિજાજ અને ઉત્ક્રાંતિ) તેનું ઉદાહરણ આપે છે.

🌐 ઉપયોગી લિંક્સ અને શૈક્ષણિક સંસાધનો

ધોરણ-૬ ના નવા અભ્યાસક્રમ (NEP 2020) ના કરિક્યુલમ મેપિંગના પત્રકની PDF ફાઈલ ડાઉનલોડ કરવા અથવા આવા જ અન્ય ડિજિટલ સાહિત્ય મેળવવા અમારા ઓફિશિયલ બ્લોગની મુલાકાત લો.

🔗 બ્લોગની મુલાકાત લો

📢 અમારા ઓફિશિયલ શૈક્ષણિક WhatsApp ગ્રુપમાં જોડાઓ

નવા પાઠ્યક્રમના આવા જ તમામ ઉપયોગી સાહિત્ય, ડિજિટલ મટેરિયલ, વાર્ષિક આયોજન અને પ્રિન્ટ કરી શકાય તેવી સુંદર પ્રશ્નબેંકની ફાઇલો સીધા તમારા મોબાઇલ પર મફત મેળવવા માટે આજે જ નીચે આપેલા બટન પર ક્લિક કરીને અમારા ગ્રુપમાં જોડાઈ જાઓ.

🟢 Follow this link to join my WhatsApp group

---

✍️ Material Creator - RITESH SARAIYA

🖨️

પ્રિન્ટ અથવા PDF સેવ કરો