standard 8 ,maths science, prakaran mujab gothveli adhyyan nishpattio

ધોરણ - ૮ ગણિત અને વિજ્ઞાન - અધ્યયન નિષ્પત્તિઓ અને પાઠ આયોજન | Created by Ritesh Saraiya

ધોરણ - ૮ ગણિત અને વિજ્ઞાન (GCERT)

દૈનિક નોંધપોથી પાઠ આયોજન અને એકમવાર અધ્યયન નિષ્પત્તિ માર્ગદર્શિકા

🙏 આદરણીય શિક્ષક મિત્રોને સપ્રેમ નમસ્કાર,

આપણા શૈક્ષણિક કાર્યને વધુ સરળ, રસપ્રદ અને પદ્ધતિસરનું બનાવવા માટે ધોરણ ૮ ના ગણિત અને વિજ્ઞાન વિષયના તમામ પ્રકરણો, તેના વિષયવસ્તુના મુદ્દાઓ, અધ્યયન નિષ્પત્તિ કોડ અને સૂચિત પ્રવૃત્તિઓનો આ ડિજિટલ ડેશબોર્ડમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ડેશબોર્ડ આપને દૈનિક નોંધપોથી લખવામાં તેમજ વર્ગખંડમાં અધ્યાપન કાર્યમાં ખૂબ ઉપયોગી થશે.

પ્રકરણ ૧: સંમેય સંખ્યાઓ (Rational Numbers)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M801 સંમેય સંખ્યાઓના ગુણધર્મો પેટર્ન/ઉદાહરણ દ્વારા સંમેય સંખ્યાઓના સરવાળા, બાદબાકી, ગુણાકાર, ભાગાકાર વિશેના ગુણધર્મોનું સામાન્યીકરણ કરે છે અને સાદુંરૂપ આપે છે. સંવૃતતા, ક્રમનો, જૂથનો અને વિભાજનનો ગુણધર્મ તારવવો.
M802 બે સંમેય સંખ્યા વચ્ચેની સંખ્યાઓ આપેલ બે સંખ્યાઓની વચ્ચે આવેલ શક્ય એટલી સંમેય સંખ્યાઓ શોધે છે. ગુણકની રીત અને મધ્યકની રીત દ્વારા મહાવરો કરાવવો.
M828 સંખ્યા રેખા પર નિરૂપણ સંમેય સંખ્યાનું સંખ્યા રેખા પર નિરૂપણ કરે છે. સંખ્યા રેખા પર ધન અને ઋણ સંમેય સંખ્યાઓ દર્શાવવી.

પ્રકરણ ૨: એકચલ સુરેખ સમીકરણ (Linear Equations in One Variable)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M806.1 એક બાજુ પદાવલિ અને બીજી બાજુ સંખ્યા એક બાજુ સુરેખ પદાવલિ અને બીજી બાજુ સંખ્યા હોય તેવા સમીકરણનો ઉકેલ મેળવે છે. સમીકરણમાં બરાબર (=) ની બંને બાજુની સમતા સ્પષ્ટ કરાવવી.
M806.2 બંને બાજુ ચલ હોય તેવા સમીકરણ બંને બાજુ ચલ હોય તેવા સમીકરણનો ઉકેલ મેળવે છે. ચલ વાળા પદો એક બાજુ ભેગા કરીને સાદું રૂપ આપવું.
M806.3 વ્યવહારુ કૂટપ્રશ્નો એકચલ સુરેખ સમીકરણ સંબંધી વ્યવહારૂ કોયડા ઉકેલે છે. ધારેલી સંખ્યા, ઉંમર, કિંમત વગેરે પરથી સમીકરણ રચવું.

પ્રકરણ ૩: ચતુષ્કોણની સમજ & બહુકોણ (Understanding Quadrilaterals)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M825 બહુકોણના પ્રકારો & ગુણધર્મો બહુકોણને ઓળખે છે, વિકર્ણોની સંખ્યા, બહિર્મુખ/અંતર્મુખ, નિયમિત/અનિયમિત બહુકોણ સમજે છે. બહુકોણો દોરી તેના ગુણધર્મો ચકાસવા.
M811 ચતુષ્કોણના ખૂણાઓનો સરવાળો ચતુષ્કોણના ખૂણાઓના માપના સરવાળાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરી કોયડા ઉકેલે છે. બહુકોણના બધા જ બહિષ્કોણના માપનો સરવાળો 360° થાય તે આધારિત દાખલા ગણાવવા.
M812 સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના ગુણધર્મો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિવિધ ગુણધર્મો ચકાસે છે અને સંબંધો સ્થાપિત કરે છે. વિકર્ણો, સામસામેના ખૂણા અને બાજુઓના માપનું પ્રાયોગિક માપન.

પ્રકરણ ૪: માહિતીનું નિયમન (Data Handling)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M819.1 આવૃત્તિ વિતરણ કોષ્ટક આપેલ માહિતીને આધારે આવૃત્તિ વિતરણ કોષ્ટક તૈયાર કરે છે અને અર્થઘટન કરે છે. કાચી માહિતી એકત્ર કરી લંબ આલેખ અને કોષ્ટક બનાવવું.
M819.5 વર્તુળ આલેખ (Pie Chart) આપેલ માહિતી પરથી વર્તુળ આલેખ (પાઈ ચાર્ટ) દોરે છે અને તેનું અર્થઘટન કરે છે. કેન્દ્ર આગળના ખૂણા શોધી વર્તુળ આલેખ દોરાવવો.
M820 તક અને સંભાવના (Probability) સિક્કા/પાસાની મદદથી ભવિષ્યમાં થનારી ઘટનાઓની સંભાવનાની આગાહી કરે છે. પાસા અને સિક્કા ઉછાળી પ્રાયોગિક પરિણામો એકત્ર કરવા.

પ્રકરણ ૫: વર્ગ અને વર્ગમૂળ (Square and Square Roots)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M804.1 વર્ગ સંખ્યા અને પેટર્ન વર્ગસંખ્યા અને તેની લાક્ષણિકતાઓ જણાવે છે તથા પાયથાગોરીયન ત્રિપુટી શોધે છે. નિત્યસમ અને રસપ્રદ પૅટર્ન દ્વારા વર્ગ શોધવાનો મહાવરો.
M804.3 વર્ગમૂળ શોધવાની રીતો અવિભાજ્ય અવયવીકરણ, ભાગાકાર અને અનુમાનની રીતે વર્ગમૂળ શોધે છે. અવિભાજ્ય અવયવ અને ભાગાકારની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવો.
M804.8 દશાંશ સંખ્યાનું વર્ગમૂળ દશાંશ સંખ્યાઓનું વર્ગમૂળ શોધે છે. દશાંશ ચિહ્નની ગોઠવણી ધ્યાને લઈ ભાગાકાર કરવો.

પ્રકરણ ૬: ઘન અને ઘનમૂળ (Cube and Cube Roots)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M804.10 ઘન સંખ્યાઓની ઓળખ ઘન સંખ્યા અને તેની લાક્ષણિકતાઓ જણાવે છે. પૂર્ણઘન સંખ્યા ઓળખે છે. રસપ્રદ પૅટર્નથી પૂર્ણઘન સંખ્યાઓની ચકાસણી કરવી.
M804.11 ઘનમૂળ શોધન અવિભાજ્ય અવયવીકરણ અને અનુમાનની રીતે ઘનમૂળ શોધે છે. 3-3 ના જૂથ બનાવી અવિભાજ્ય અવયવોની રીતે ઘનમૂળ તારવવું.
M804.13 ગુણવા કે ભાગવાની નાનામાં નાની સંખ્યા આપેલ સંખ્યાને નાનામાં નાની કઈ સંખ્યા વડે ગુણવાથી કે ભાગવાથી પૂર્ણઘન મળે તે શોધે છે. અવયવીકરણમાં ખૂટતા અવયવો શોધવાની પ્રવૃત્તિ.

પ્રકરણ ૭: રાશિઓની સરખામણી (Comparing Quantities)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M809 વળતર, નફો-ખોટ અને GST વળતર (Discount), નફો-ખોટ, ટકાવારી અને GST ની ગણતરી કરે છે. છેપેલી કિંમત અને વેચાણ કિંમતના વ્યવહારિક દાખલા.
M809.1 ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compound Interest) સાદું વ્યાજ અને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજની ગણતરી કરે છે અને કોયડા ઉકેલે છે. સૂત્ર A = P(1 + R/100)^n નો ઉપયોગ કરી વ્યાજમુદ્દલ શોધવું.

પ્રકરણ ૮: બૈજિક પદાવલિઓ અને નિત્યસમ (Algebraic Expressions)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M807 પદાવલિના સરવાળા, બાદબાકી & ગુણાકાર સજાતીય-વિજાતીય પદો ઓળખી બૈજિક પદાવલિના સરવાળા, બાદબાકી અને ગુણાકાર કરે છે. એકપદી, દ્વિપદી અને ત્રિપદીના વિભાજન નિયમથી ગુણાકાર.
M808 પ્રમાણિત નિત્યસમનો ઉપયોગ વિવિધ બૈજિક નિત્યસમનો ઉપયોગ કરી કિંમત શોધે છે અને કોયડા ઉકેલે છે. (a+b)², (a-b)², (a+b)(a-b) નિત્યસમોનો મહાવરો.

માપન (Mensuration)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M816 સમલંબ ચતુષ્કોણ & બહુકોણનું ક્ષેત્રફળ સમલંબ ચતુષ્કોણ અને સામાન્ય બહુકોણને વિભાજિત કરી ક્ષેત્રફળ શોધી ઉકેલે છે. ગ્રાફ પેપર અને સૂત્રોની મદદથી અંદાજ મેળવવો.
M818 ઘન, લંબઘન, નળાકારનું પૃષ્ઠફળ & ઘનફળ સમઘન, લંબઘન અને નળાકાર વસ્તુઓનું પૃષ્ઠફળ તથા ઘનફળ શોધે છે. 3D આકારોના કાગળના નેટ (Nets) બનાવી સૂત્રો તારવ્યા.

પ્રકરણ ૧૦: ઘાત અને ઘાતાંક (Exponents and Powers)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M805.1 ઋણ ઘાતાંકની સમજ ઋણ ઘાતાંકને ધન ઘાતાંકમાં અને ઘન ઘાતાંકને ઋણ ઘાતાંકમાં દર્શાવે છે. 10^-1, 10^-2 ના ઉદાહરણોથી નિયમ સમજાવવો.
M805.2 ઘાતાંકના નિયમો & પ્રમાણિત સ્વરૂપ ઘાતાંકના નિયમોથી સાદુંરૂપ આપે છે અને સંખ્યાઓને પ્રમાણિત સ્વરૂપે દર્શાવે છે. ખૂબ નાની કે મોટી સંખ્યાઓને 10 ના ઘાત સ્વરૂપે દર્શાવવી.

પ્રકરણ ૧૧: સમપ્રમાણ અને વ્યસ્ત પ્રમાણ (Direct & Inverse Proportions)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M810 સમપ્રમાણ અને વ્યસ્ત પ્રમાણ રોજિંદા જીવનની રાશિઓના સંબંધ પરથી સમપ્રમાણ અને વ્યસ્ત પ્રમાણના કોયડા ઉકેલે છે. x/y = k (સમપ્રમાણ) અને x·y = k (વ્યસ્ત પ્રમાણ) ના કોષ્ટક બનાવવા.

પ્રકરણ ૧૨: અવયવીકરણ (Factorisation)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M823 પદાવલિના અવયવો અને ભાગાકાર સામાન્ય અવયવ, પુનઃગોઠવણી અને નિત્યસમ દ્વારા અવયવ પાડે છે તથા બૈજિક ભાગાકાર કરે છે. અંશ અને છેદના અવયવો ઉડાડી સાદું રૂપ આપવું.

પ્રકરણ ૧૩: આલેખનો પરિચય (Introduction to Graphs)

ગણિત
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
M824 રેખિક આલેખ અને બિંદુઓનું આલેખન આલેખ પર બિંદુના (x, y) નિર્દેશાંક દર્શાવે છે, રેખિક આલેખ દોરે છે અને અર્થઘટન કરે છે. x-અક્ષ અને y-અક્ષ પર બિંદુઓનું નિરૂપણ કરાવવું.

પ્રકરણ ૧: પાક ઉત્પાદન અને વ્યવસ્થાપન (Crop Production & Management)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC802 પાકના પ્રકારોનું વર્ગીકરણ ખરીફ પાક અને રવિ પાકને તેમની લાક્ષણિકતાના આધારે વર્ગીકૃત કરે છે. ઋતુ મુજબ વાવવામાં આવતા પાકની યાદી બનાવી જૂથબદ્ધ કરવા.
SC804 સિંચાઈ પદ્ધતિઓ અને લણણી સિંચાઈ પદ્ધતિઓને પાકની જરૂરિયાત અને પાણીના બચાવ સાથે જોડે છે અને લણણી સમજાવે છે. ટપક અને ફુવારા પદ્ધતિનું મોડેલ કે ચાર્ટ બનાવવો.
SC811 ખેત ઓજારો અને અનાજનો સંગ્રહ સ્વસ્થ જમીન તૈયાર કરવા, ખેત ઓજારોનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવા અને અનાજનો સંગ્રહ કરવામાં વૈજ્ઞાનિક ખ્યાલો લાગુ કરે છે. સ્થાનિક ખેતરની મુલાકાત લઈ ખેત પદ્ધતિઓ જાણવી.

પ્રકરણ ૨: સૂક્ષ્મજીવો: મિત્ર અને શત્રુ (Microorganisms: Friend and Foe)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC802 સૂક્ષ્મજીવોનું વર્ગીકરણ ઉપયોગી અને નુકસાનકારક સૂક્ષ્મજીવોનું વર્ગીકરણ કરે છે. બેક્ટેરિયા, ફૂગ, પ્રોટોઝોઆ અને લીલના લક્ષણો સરખાવવા.
SC805 નાઈટ્રોજન ચક્ર અને આહાર જાળવણી નાઈટ્રોજન ચક્ર અને ખોરાકની જાળવણીની પદ્ધતિઓ સમજાવે છે. નાઈટ્રોજન ચક્રનો ફ્લોચાર્ટ દોરાવવો.
SC812 વૈજ્ઞાનિક શોધોની કદર શીતળાની રસી (એડવર્ડ જેનર) અને પેનિસિલિન (એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમિંગ) ની શોધવાર્તાઓની ચર્ચા કરી કદર કરે છે. વૈજ્ઞાનિકોના જીવનચરિત્ર અને રસીકરણ અંગે નિબંધ/ચર્ચા.

પ્રકરણ ૩: કોલસો અને પેટ્રોલિયમ (Coal and Petroleum)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC802 કુદરતી સંસાધનો પુનઃપ્રાપ્ય અને પુનઃઅપ્રાપ્ય કુદરતી સંસાધનોનું વર્ગીકરણ કરે છે. સંસાધનોના અક્ષય અને મર્યાદિત જથ્થાની યાદી બનાવવી.
SC803 કોલસો અને પેટ્રોલિયમનું નિર્માણ કોલસો અને પેટ્રોલિયમ કેવી રીતે બને છે તે જાણવા સરળ તપાસ અને ચર્ચા હાથ ધરે છે. અશ્મિબળતણ બનવાની પ્રક્રિયા વિડીયો/ચાર્ટથી દર્શાવવી.
SC813 બળતણનો વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ બળતણનો વિવેકપૂર્ણ અને યોગ્ય ઉપયોગ કરી પર્યાવરણના રક્ષણ માટે પ્રયત્ન કરે છે. PCRA ની સલાહ મુજબ બળતણ બચાવવાના ઉપાયો લખવા.

પ્રકરણ ૪: દહન અને જ્યોત (Combustion and Flame)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC803 દહન માટેની શરતો દહન માટે જરૂરી શરતો (હવા, જ્વલનબિંદુ, બળતણ) અંગે પ્રયોગો/તપાસ કરે છે. મીણબત્તી પર કાચનો ગ્લાસ ઢાંકીને હવાની જરૂરિયાત ચકાસવી.
SC805 જ્યોતના ભાગો જ્યોતના ભાગો (સૌથી બહારનો, મધ્ય અને અંદરનો વિસ્તાર) ની નામનિર્દેશન વાળી આકૃતિ દોરી સમજાવે છે. મીણબત્તીની જ્યોતના વિવિધ વિસ્તારો દોરાવવા.
SC810 અગ્નિશામકનું નિર્માણ પોતાની આસપાસની વસ્તુઓથી સાદા અગ્નિશામક (Fire Extinguisher) નું નિર્માણ કરે છે. બેકિંગ સોડા અને એસિડથી CO2 ઉત્પન્ન કરવાનું સાદું મોડેલ.

પ્રકરણ ૫: વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓનું સંરક્ષણ (Conservation of Plants & Animals)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC804 વનનાબૂદી અને રણનિર્માણ વનનાબૂદીને રણનિર્માણ અને પૂર જેવી હોનારતો સાથે જોડે છે. જંગલો કાપવાથી થતી અસરો પર જૂથ ચર્ચા.
SC811 જૈવ આરક્ષિત વિસ્તારો & રેડ ડેટા બુક સ્થાનિક જાતિઓ, અભયારણ્ય, રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અને રેડ ડેટા બુકનો ઉપયોગ સમજે છે. લુપ્તપ્રાય જાતિઓની યાદી અને રેડ ડેટા બુકનું મહત્વ.
SC813 પુનઃ વનીકરણ (Reforestation) પર્યાવરણ સંરક્ષણ માટે પુનઃ વનીકરણના પ્રયાસો સૂચવે છે. વૃક્ષારોપણ પ્રોજેક્ટ અને જંગલો બચાવવાની યોજના.

પ્રકરણ ૬: પ્રાણીઓમાં પ્રજનન (Reproduction in Animals)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC801 અંતઃઅપત્યપ્રસવી & અંડપ્રસવી બચ્ચાંને જન્મ આપતાં અને ઈંડાં મૂકતાં પ્રાણીઓ વચ્ચે ભેદ તારવે છે. પ્રાણીઓના પ્રજનન પ્રકારોનું વર્ગીકરણ.
SC805 લિંગી અને અલિંગી પ્રજનન મનુષ્યના પ્રજનન અંગોની આકૃતિ દોરે છે અને હાઈડ્રામાં કલિકાસર્જન/અમીબામાં દ્વિભાજન સમજાવે છે. નર અને માદા પ્રજનન અંગોની નામનિર્દેશિત આકૃતિ દોરવી.
SC812 ક્લોનિંગ (Cloning) ની શોધ ડોલી ઘેટાંના ક્લોનિંગની વૈજ્ઞાનિક શોધની ચર્ચા કરે છે. ઈયાન વિલ્મુટે કરેલ ક્લોનિંગ પ્રયોગની વાર્તા વાંચવી.

પ્રકરણ ૭: તરુણાવસ્થા તરફ (Reaching the Age of Adolescence)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC804 યૌવનારંભમાં થતા ફેરફારો યૌવનારંભમાં થતા શારીરિક ફેરફારો અને ગૌણ જાતીય લક્ષણોને કારણો સાથે જોડે છે. અંતઃસ્ત્રાવોની ભૂમિકા અને ઊંચાઈમાં થતા વધારાનો ચાર્ટ.
SC811 તરુણાવસ્થા સબંધિત માન્યતાઓ તરુણાવસ્થા સબંધિત ખોટી માન્યતા અને બંધનોને વૈજ્ઞાનિક તર્કથી પડકારે છે. સ્વાસ્થ્ય, સંતુલિત આહાર અને વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા અંગે માર્ગદર્શન.

પ્રકરણ ૮: બળ અને દબાણ (Force and Pressure)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC801 સંપર્ક બળ અને અસંપર્ક બળ સંપર્ક બળો (સ્નાયુબળ, ઘર્ષણબળ) અને અસંપર્ક બળો (ચુંબકીય, સ્થિરવિદ્યુત, ગુરુત્વાકર્ષણ) ને અલગ તારવે છે. વિવિધ બળોનું નિદર્શન અને પ્રવૃત્તિઓ.
SC805 દબાણ અને વાતાવરણીય દબાણ એકમ ક્ષેત્રફળ પર લાગતા બળ તરીકે દબાણ (P = F/A) અને વાતાવરણનું દબાણ સમજાવે છે. પ્રવાહી દ્વારા ઊંડાઈ સાથે લાગતા દબાણનો પ્રયોગ.

પ્રકરણ ૯: ઘર્ષણ (Friction)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC805 ઘર્ષણબળ અને તેના પ્રકારો ઘર્ષણબળને અસરકર્તા પરિબળો, સ્થૈતિક, સરકતું અને ગબડતું ઘર્ષણ તથા તરલ ઘર્ષણ સમજાવે છે. ઢાળ પરથી વસ્તુ ગબડાવી અંતર માપવું.
SC811 ઘર્ષણ વધારવું અને ઘટાડવું જરૂરિયાત મુજબ ઘર્ષણ વધારવાના (ટાયરમાં ખાંચા) કે ઘટાડવાના (બોલ બેરિંગ, ઓઈલ) ઉપાયો લાગુ કરે છે. કેરમ બોર્ડ પર પાવડર છાંટવો કે મશીનમાં ગ્રીસ પૂરવું.

પ્રકરણ ૧૦: ધ્વનિ (Sound)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC805 કંપન, કંપવિસ્તાર અને આવૃત્તિ ધ્વનિની ઉત્પત્તિ, કંપનનો કંપવિસ્તાર, આવર્તકાળ અને આવૃત્તિ (Hz) ની વ્યાખ્યાઓ સમજાવે છે. દોલક બનાવી આવર્તકાળ અને આવૃત્તિ ગણવી.
SC810 રમકડાંનો ટેલિફોન & એકતારો આસપાસની વસ્તુઓથી એકતારો કે રમકડાંનો ટેલિફોન બનાવી ધ્વનિ પ્રસરણ દર્શાવે છે. દોરી અને પેપર કપથી ટેલિફોન બનાવવો.
SC811 ધ્વનિ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ ઘોંઘાટ અને સંગીત વચ્ચેનો ભેદ સમજી ધ્વનિ પ્રદૂષણ ઘટાડવાના પગલાં લે છે. વૃક્ષારોપણ અને હોર્નનો ઓછો ઉપયોગ કરવા અંગે જાગૃતિ.

પ્રકરણ ૧૧: વિદ્યુતપ્રવાહની રાસાયણિક અસરો (Chemical Effects of Electric Current)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC801 પ્રવાહી વિદ્યુતના સુવાહકો/અવાહકો પ્રવાહી વિદ્યુતના સુવાહક છે કે અવાહક તેની ચકાસણી ટેસ્ટર વડે કરે છે. લીંબુનો રસ, નિસ્યંદિત પાણી, મીઠાના દ્રાવણમાં ટેસ્ટર વાપરવું.
SC805 ઢોળ ચડાવવાની ક્રિયા (Electroplating) વિદ્યુતપ્રવાહની રાસાયણિક અસર અને ઈલેક્ટ્રોપ્લેટિંગની પ્રક્રિયા સમજાવે છે. તાંબાની પ્લેટ પર કોપર સલ્ફેટના દ્રાવણથી ઢોળ ચડાવવો.

પ્રકરણ ૧૨: કેટલીક કુદરતી ઘટનાઓ (Some Natural Phenomena)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC810 વિદ્યુતદર્શક (Electroscope) & સિસ્મોગ્રાફ સ્થિર વિદ્યુતભારની ચકાસણી માટે વિદ્યુતદર્શક કે સિસ્મોગ્રાફનો નમૂનો બનાવે છે. કાચની બ बरણી, રીફિલ અને એલ્યુમિનિયમ ફોઈલથી વિદ્યુતદર્શક બનાવવું.
SC811 વીજળી અને ભૂકંપ સામે સુરક્ષા વીજળી પડવી કે ભૂકંપ જેવી કુદરતી આપત્તિ વખતે બચાવના પગલાં લે છે. ગાજવીજ સમયે સુરક્ષિત સ્થાન શોધવું અને લાઈટનિંગ કંડક્ટર સમજવું.

પ્રકરણ ૧૩: પ્રકાશ (Light)

વિજ્ઞાન
કોડઅભ્યાસ મુદ્દો / વિષયવસ્તુઅધ્યયન નિષ્પત્તિઓ (Learning Outcomes)સૂચિત પ્રક્રિયા
SC807 પરાવર્તનના નિયમોનું માપન આપાતકોણ અને પરાવર્તનકોણનું માપન કરી તેમના સમાન મૂલ્યની ચકાસણી કરે છે. અરીસા અને સુ Ord ને આપાતકિરણ-પરાવર્તિત કિરણ દોરવું.
SC810 કેલિડોસ્કોપ (Kaleidoscope) ની રચના ગુણક પ્રતિબિંબો આધારિત કેલિડોસ્કોપ કે પેરિસ્કોપ નમૂનાનું નિર્માણ કરે છે. ત્રણ અરીસાની પટ્ટીઓ જોડી રંગીન કાચના ટુકડાથી કેલિડોસ્કોપ બનાવવું.
SC812 બ્રેઈલ લિપિ (Braille System) પ્રજ્ઞાચક્ષુઓ માટેની બ્રેઈલ લિપિની શોધ વિશે જાણી વૈજ્ઞાનિકની કદર કરે છે. લુઈસ બ્રેઈલના જીવન અને ઉપસાવેલા ટપકાં વાળી લિપિનો પરિચય.

Comments

Popular posts from this blog

std 6 , maths , chapter 1 - patterns in maths

standard 6 science chapter 1 material with download

BOLEGA BACHPAN ACTIVITIES