પ્રાથમિક શાળાના ધોરણ 6 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ગણિત વિષયની ત્રિમાસિક કસોટીની ઉત્તમ પૂર્વતૈયારી થઈ શકે તે હેતુથી અહીં રાજ્ય પરીક્ષા બોર્ડ અને GCERT ગાંધીનગર દ્વારા નિર્ધારિત નવીનતમ બ્લૂપ્રિન્ટ અનુસાર પ્રશ્નપત્ર સેટ 1 થી 5 તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. ગણિત એક એવો વિષય છે જેમાં ગોખણપટ્ટીના બદલે ગાણિતિક સંકલ્પનાઓનું સ્પષ્ટીકરણ, તાર્કિક ક્ષમતા અને સતત મહાવરો અત્યંત આવશ્યક છે. આ પ્રશ્નપત્રો વિદ્યાર્થીઓને વાસ્તવિક પરીક્ષા જેવો માહોલ પૂરો પાડે છે અને તેમનામાં રહેલા પરીક્ષાના ડરને દૂર કરીને વિષય પ્રત્યે આત્મવિશ્વાસ વધારે છે.
નવીન બ્લૂપ્રિન્ટ અને પ્રકરણવાર ગુણભાર
આ ત્રિમાસિક કસોટી કુલ 40 ગુણ અને દોઢ કલાક (1:30 કલાક) ના સમયગાળા મુજબ તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં પ્રથમ સત્રના બે પાયાના પ્રકરણોનો સમાવેશ થાય છે:
- પ્રકરણ 1 : ગણિતમાં પેટર્ન (કુલ ગુણ : 24) - સંખ્યા શ્રેણીઓ, ત્રિકોણીય સંખ્યાઓ, ચોરસ સંખ્યાઓ, ઘન સંખ્યાઓ, 2 ની ઘાત, વિરહંક શ્રેણી તેમજ પેટર્ન આધારિત તાર્કિક ક્ષમતા ચકાસતા પ્રશ્નો.
- પ્રકરણ 2 : રેખાઓ અને ખૂણાઓ (કુલ ગુણ : 16) - બિંદુ, રેખા, રેખાખંડ, કિરણ તેમજ લઘુકોણ, કાટકોણ, ગુરુકોણ, સરળકોણ અને વિપરીતકોણ આધારિત વ્યવહારિક પ્રશ્નો.
પ્રશ્નપત્ર સેટની વિશેષતાઓ અને પ્રશ્ન પ્રકારો
શિક્ષકો વર્ગખંડમાં એકમ કસોટી કે ત્રિમાસિક મૂલ્યાંકન લઈ શકે તેમજ વાલીઓ ઘરે બેઠા બાળકોને પ્રેક્ટિસ કરાવી શકે તે માટે આ 5 સેટ સંપૂર્ણ અનન્ય (Zero Repetition) પદ્ધતિથી તૈયાર કરેલા છે. દરેક પેપરમાં બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ), ખરાં-ખોટાં વિધાનો, ભૂલ શોધી શ્રેણી સુધારવી, યોગ્ય જોડકાં, ટૂંક જવાબી દાખલાઓ અને 4 ગુણના દીર્ઘ જવાબી વ્યવહારિક પ્રશ્નોનો સંતુલિત સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો માટે ઉપયોગી માર્ગદર્શન
વિદ્યાર્થીઓએ સૌપ્રથમ દરેક પ્રકરણના નિયમો અને ભૌમિતિક આકારોનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ. પ્રશ્નપત્ર લખતી વખતે સ્વચ્છતા જાળવવી અને દાખલાની ગણતરી ક્રમબદ્ધ કરવી જરૂરી છે. નીચે આપેલા ડાઉનલોડ બટન દ્વારા શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓ આ તમામ પ્રશ્નપત્રોને એક જ ક્લિકમાં PDF સ્વરૂપે ડાઉનલોડ અથવા પ્રિન્ટ કરી શકે છે. દરરોજ શૈક્ષણિક અપડેટ્સ, સાહિત્ય, ઓનલાઇન ક્વિઝ અને પરિપત્રો મેળવવા માટે અમારા ઓફિશિયલ બ્લોગ અને વ્હોટ્સએપ ગ્રુપમાં જરૂરથી જોડાવો.
પ્રકરણ 1 : ગણિતમાં પેટર્ન (કુલ ગુણ : 24)
પ્રશ્ન 1.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [6]
1. આપેલ શ્રેણીમાં આગળનું પદ કયું હશે? 1, 4, 9, 16, ...
2. 1, 3, 6, 10, ... આ કઈ શ્રેણી છે?
| (A) ઘન | (B) ત્રિકોણીય | (C) ચોરસ | (D) બેકી |
3. પ્રથમ પાંચ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થશે?
4. આપેલ 2 ની ઘાતની આગળની સંખ્યા કઈ હશે? 1, 2, 4, 8, 16, ...
5. ગણિતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ શું છે?
| (A) માત્ર સંખ્યાજ્ઞાન | (B) પેટર્ન ઓળખવી અને સમજવી | (C) માત્ર ગણતરી | (D) કોષ્ટક બનાવવો |
6. વિધાન (A): 36 એક ચોરસ સંખ્યા છે. કારણ (R): 36 = 6 × 6
| (A) A અને R બંને સાચાં છે અને R સાચી સમજૂતી છે. | (B) A સાચું છે, R ખોટું છે. |
પ્રશ્ન 1.(B) નીચેનાં વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો: [2]
1. ગણતરીની સંખ્યાઓની શ્રેણી 1, 2, 3, 4, 5, ... છે.
2. 9 એ બેકી સંખ્યા છે.
પ્રશ્ન 1.(C) નીચે આપેલ શ્રેણીમાં રહેલી ભૂલ શોધી શ્રેણી ફરીથી લખો: [2]
1. 3, 5, 7, 10, 11
2. 4, 9, 16, 18, 36
પ્રશ્ન 1.(D) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સંખ્યા શ્રેણી) | કૉલમ - B (શ્રેણીનું નામ) |
| (1) 1, 3, 5, 7, ... | (અ) ચોરસ સંખ્યાઓ |
| (2) 2, 4, 6, 8, ... | (બ) બેકી સંખ્યાઓ |
| (3) 1, 4, 9, 16, ... | (ક) એકી સંખ્યાઓ |
| (4) 1, 8, 27, 64, ... | (ડ) ઘન સંખ્યાઓ |
પ્રશ્ન 1.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [6]
1. શ્રેણી 1, 3, 5, 7, 9, __, __ માટે: (a) આ શ્રેણીનું નામ જણાવો. (b) આગળની બે સંખ્યા લખો.
2. શ્રેણી 1, 4, 9, 16, 25, __ માટે: (a) નિયમ લખો. (b) આગળની બે સંખ્યા લખો.
3. પ્રથમ પાંચ એકી અને બેકી સંખ્યાઓને ચિત્રાત્મક રીતે દર્શાવો.
પ્રશ્ન 1.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
રીયાએ નીચે મુજબની એક શ્રેણી લખી: 1, 4, 9, 16, 25
(a) આ કઈ શ્રેણી છે? (b) આગળની બે સંખ્યાઓ લખો. (c) 49 કઈ સંખ્યાનો વર્ગ છે? (d) આ શ્રેણીનું 10મું પદ શું હશે?
પ્રકરણ 2 : રેખાઓ અને ખૂણાઓ (કુલ ગુણ : 16)
પ્રશ્ન 2.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [2]
1. બંને તરફ અનંત સુધી લંબાતી આકૃતિને શું કહે છે?
| (A) રેખાખંડ | (B) કિરણ | (C) રેખા | (D) ખૂણો |
2. નીચેનામાંથી લઘુકોણનું માપ કયું છે?
| (A) 45° | (B) 90° | (C) 180° | (D) 360° |
પ્રશ્ન 2.(B) ભૂલ શોધો અને વાક્ય સુધારીને ફરીથી લખો: [2]
1. સામાન્ય રીતે રેખાને કેપિટલ L કે M વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
2. કિરણ એ રેખાખંડનો ભાગ છે.
પ્રશ્ન 2.(C) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| વિભાગ 'અ' (ખૂણાનું માપ) | વિભાગ 'બ' (ખૂણાનો પ્રકાર) |
| (1) 90° | (A) લઘુકોણ |
| (2) 45° | (B) ગુરુકોણ |
| (3) 180° | (C) કાટકોણ |
| (4) 120° | (D) સરળકોણ |
પ્રશ્ન 2.(D) અતિ ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો: [2]
1. બે ભિન્ન બિંદુઓમાંથી કેટલી રેખાઓ પસાર થાય છે?
2. બે ગામને જોડતો સીધો રસ્તો ગણિતના કયા ભૌમિતિક ઘટકનું ઉદાહરણ છે?
પ્રશ્ન 2.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્ન: [2]
અશોકચક્રમાં 24 આરા આવેલા છે. તેમાં રહેલા ક્રમિક બે આરાઓ વચ્ચે કેટલા અંશનો ખૂણો બનશે?
પ્રશ્ન 2.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો:
(1) ઘડિયાળમાં 6:00 વાગ્યે બંને કાંટા વચ્ચે કયો ખૂણો બને છે અને તેનું માપ કેટલું હોય?
(2) અંગ્રેજી મૂળાક્ષર 'T' માં બે રેખાખંડ પરસ્પર કેવા હોય છે અને કયો ખૂણો બનાવે છે?
પ્રકરણ 1 : ગણિતમાં પેટર્ન (કુલ ગુણ : 24)
પ્રશ્ન 1.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [6]
1. નીચેનામાંથી કઈ સંખ્યા શ્રેણી '2 ની ઘાત' દર્શાવે છે?
| (A) 1, 3, 9, 27... | (B) 1, 2, 4, 8, 16... | (C) 1, 8, 27, 64... | (D) 2, 4, 6, 8... |
2. વિધાન 1: 64 એ ચોરસ સંખ્યા છે. વિધાન 2: 64 એ ઘન શ્રેણીની સંખ્યા છે.
| (A) માત્ર 1 સાચું | (B) માત્ર 2 સાચું | (C) બંને વિધાન સાચાં | (D) બંને ખોટાં |
3. વિરહંક સંખ્યાઓ (Virahānka numbers) ની શ્રેણી: 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, ... માં 21 પછીની સંખ્યા કઈ હશે?
4. જો બે ક્રમિક ત્રિકોણીય સંખ્યાઓનો સરવાળો કરવામાં આવે તો કઈ શ્રેણી મળે છે?
| (A) ચોરસ સંખ્યાઓ | (B) બેકી સંખ્યાઓ | (C) ઘન સંખ્યાઓ | (D) ષટ્કોણીય સંખ્યાઓ |
5. વિધાન (A): 15 ત્રિકોણીય સંખ્યા છે. કારણ (R): 1 + 2 + 3 + 4 + 5 = 15
| (A) A અને R બંને સાચાં છે અને R સાચી સમજૂતી છે. | (B) A સાચું છે, R ખોટું છે. |
6. નીચે આપેલી પેટર્ન જુઓ: 1+2+3+4+3+2+1 = 16. તો 1+2+...+9+10+9+...+2+1 નું મૂલ્ય શું થશે?
| (A) 55 | (B) 90 | (C) 100 | (D) 110 |
પ્રશ્ન 1.(B) નીચેનાં વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો: [2]
1. 15 એ ત્રિકોણીય સંખ્યા છે.
2. 64 માત્ર ચોરસ સંખ્યા છે, ઘન સંખ્યા નથી.
પ્રશ્ન 1.(C) નીચે આપેલ શ્રેણીમાં રહેલી ભૂલ શોધી શ્રેણી ફરીથી લખો: [2]
1. 8, 27, 64, 65
2. 2, 4, 6, 7, 10
પ્રશ્ન 1.(D) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સંખ્યા શ્રેણી) | કૉલમ - B (નિયમ) |
| (1) ગણતરીની સંખ્યાઓ | (અ) દરેક સંખ્યા અગાઉની સંખ્યાની બમણી |
| (2) 2 ની ઘાત | (બ) 1, 2, 3, 4, ... |
| (3) 3 ની ઘાત | (ક) દરેક સંખ્યા અગાઉની સંખ્યાની ત્રણ ગણી |
| (4) બધી 1 ની શ્રેણી | (ડ) દરેક પદમાં 0 ઉમેરાય છે |
પ્રશ્ન 1.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [6]
1. શ્રેણી 1, 2, 4, 8, 16, __ માટે: (a) નિયમ લખો. (b) આગળની બે સંખ્યાઓ લખો.
2. શ્રેણી 1, 3, 6, 10, 15, __ માટે: (a) કઈ શ્રેણી છે? (b) તેનો નિયમ લખો.
3. ત્રિકોણીય સંખ્યાઓની ચિત્રાત્મક રજૂઆત ટપકાં (dots) દોરીને કરો.
પ્રશ્ન 1.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
રાહુલે નીચે મુજબ એક શ્રેણી લખી: 1, 3, 5, 7, 9
(a) આ કઈ શ્રેણી છે? (b) પ્રથમ પાંચ સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો? (c) પ્રથમ સાત સંખ્યાઓના સરવાળાથી કઈ ચોરસ સંખ્યા મળે છે? (d) આગળની બે સંખ્યાઓ લખો.
પ્રકરણ 2 : રેખાઓ અને ખૂણાઓ (કુલ ગુણ : 16)
પ્રશ્ન 2.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [2]
1. રેખાખંડને કેટલાં અંત્યબિંદુઓ હોય છે?
| (A) 1 | (B) 2 | (C) 3 | (D) એકપણ નહીં |
2. 90° કરતાં નાના ખૂણાને શું કહેવાય?
| (A) ગુરુકોણ | (B) વિપરીતકોણ | (C) લઘુકોણ | (D) સરળકોણ |
પ્રશ્ન 2.(B) ભૂલ શોધો અને વાક્ય સુધારીને ફરીથી લખો: [2]
1. એક બિંદુમાંથી એક અને માત્ર એક જ રેખા પસાર થાય છે.
2. 90° એ સરળકોણનું ઉદાહરણ છે.
પ્રશ્ન 2.(C) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (ભૌમિતિક સંકલ્પના) | કૉલમ - B (લાક્ષણિકતા) |
| (1) રેખા | (A) બંને તરફ અનંત સુધી વિસ્તરે છે |
| (2) કિરણ | (B) એક છેડો નિશ્ચિત અને બીજી તરફ અનંત સુધી વિસ્તરે |
| (3) રેખાખંડ | (C) બે નિશ્ચિત અંત્યબિંદુ ધરાવે છે અને લંબાઈ માપી શકાય |
| (4) બિંદુ | (D) માત્ર સ્થાન દર્શાવે છે, લંબાઈ કે પહોળાઈ નથી |
પ્રશ્ન 2.(D) અતિ ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો: [2]
1. ટોર્ચમાંથી નીકળતા પ્રકાશને કિરણ શા માટે કહેવાય છે?
2. અડધો ખુલ્લો દરવાજો કયા પ્રકારનો ખૂણો બનાવે છે?
પ્રશ્ન 2.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્ન: [2]
કારણ આપો: રેખાખંડની લંબાઈ માપી શકાય છે જ્યારે રેખાની ચોક્કસ લંબાઈ માપી શકાતી નથી.
પ્રશ્ન 2.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
નીચે આપેલી વિગતો પરથી ઉત્તર આપો:
(a) જો એક પિઝામાંથી 45° નો એક ટુકડો કાઢી લેવામાં આવે, તો બાકી રહેલા ભાગના વિપરીતકોણનું માપ કેટલું થશે?
(b) સાયકલના પૈડામાં 12 આરા હોય તો બે ક્રમિક આરા વચ્ચે કેટલા અંશનો ખૂણો બનશે?
પ્રકરણ 1 : ગણિતમાં પેટર્ન (કુલ ગુણ : 24)
પ્રશ્ન 1.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [6]
1. એવી કઈ સંખ્યા છે જે એક જ સમયે ત્રિકોણીય અને ચોરસ સંખ્યા બંને છે?
2. જો પ્રથમ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો કરવાથી વર્ગ સંખ્યા મળે, તો નીચેનામાંથી કયું પદ અસત્ય (ખોટું) છે?
| (A) 1+3+5 = 9 | (B) 1+3+5+7 = 16 | (C) 1+3+5+7+9 = 25 | (D) 1+3+5+7+9+11 = 49 |
3. વિધાન (A): 27 એ ઘન સંખ્યા છે. કારણ (R): 27 = 3³
| (A) A અને R બંને સાચાં છે અને R સાચી સમજૂતી છે. | (B) A સાચું છે, R ખોટું છે. |
4. 2 ની ઘાતની શ્રેણી (1, 2, 4, 8, 16...) માં ક્રમિક સંખ્યાઓનો સરવાળો કરી તેમાં 1 ઉમેરતાં કઈ શ્રેણી મળશે?
| (A) ત્રિકોણીય સંખ્યાઓ | (B) 3 ની ઘાત | (C) 2 ની ઘાત વાળી (2,4,8,16...) | (D) એકી સંખ્યાઓ |
5. વિધાન (A): 1+3+5+7 = 16 કારણ (R): પ્રથમ ચાર એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો 4² થાય છે.
| (A) A અને R બંને સાચાં છે અને R સાચી સમજૂતી છે. | (B) A સાચું છે, R ખોટું છે. |
6. વિધાન (A): નિયમિત પંચકોણમાં પાંચ સમાન બાજુઓ હોય છે. કારણ (R): નિયમિત બહુકોણમાં બધી બાજુઓ અને ખૂણા સમાન હોય છે.
| (A) A અને R બંને સાચાં છે અને R સાચી સમજૂતી છે. | (B) બંને ખોટાં છે. |
પ્રશ્ન 1.(B) નીચેનાં વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો: [2]
1. 2 ની ઘાતની શ્રેણીમાં દરેક સંખ્યા અગાઉની સંખ્યાની બમણી હોય છે.
2. 81 એ 3 ની ઘાતની શ્રેણીમાં આવે છે.
પ્રશ્ન 1.(C) નીચે આપેલ શ્રેણીમાં રહેલી ભૂલ શોધી શ્રેણી ફરીથી લખો: [2]
1. 1, 3, 5, 8, 9, 11
2. 1, 4, 9, 21, 25
પ્રશ્ન 1.(D) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સંખ્યા શ્રેણી) | કૉલમ - B (આગળની સંખ્યા) |
| (1) 1, 2, 3, 4, 5, ... | (અ) 21 |
| (2) 1, 3, 6, 10, 15, ... | (બ) 32 |
| (3) 1, 2, 4, 8, 16, ... | (ક) 6 |
| (4) 1, 4, 9, 16, 25, ... | (ડ) 36 |
પ્રશ્ન 1.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [6]
1. શ્રેણી 1, 8, 27, 64, __ માટે: (a) આ કઈ સંખ્યા શ્રેણી છે? (b) આગળની સંખ્યા લખો.
2. ચોરસ સંખ્યાઓની શ્રેણીમાં ત્રીજા અને ચોથા ક્રમે આવતી સંખ્યાઓની ચિત્રાત્મક રજૂઆત કરો.
3. દૈનિક જીવનમાં જોવા મળતી કોઈ પણ ચાર પેટર્નના ઉદાહરણ આપો.
પ્રશ્ન 1.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
કિરણે નીચે મુજબની એક શ્રેણી લખી: 1, 2, 4, 8, 16
(a) આ કઈ શ્રેણી છે? (b) આગળની બે સંખ્યાઓ લખો. (c) આ શ્રેણીનું આઠમું પદ શું હશે? (d) આ શ્રેણીમાં 64 પહેલાં કઈ સંખ્યા આવે?
પ્રકરણ 2 : રેખાઓ અને ખૂણાઓ (કુલ ગુણ : 16)
પ્રશ્ન 2.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [2]
1. કિરણને કેટલાં અંત્યબિંદુ હોય છે?
2. એક સરળકોણમાં કેટલા કાટકોણ સમાયેલા હોય છે?
પ્રશ્ન 2.(B) ભૂલ શોધો અને વાક્ય સુધારીને ફરીથી લખો: [2]
1. ખૂણાઓને ત્રણ ભુજાઓ હોય છે.
2. કિરણ બંને દિશામાં અનંત સુધી વિસ્તરે છે.
પ્રશ્ન 2.(C) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (ખૂણાનું માપ) | કૉલમ - B (ખૂણાનો પ્રકાર) |
| (1) 35° | (A) કાટકોણ |
| (2) 90° | (B) ગુરુકોણ |
| (3) 140° | (C) લઘુકોણ |
| (4) 220° | (D) વિપરીતકોણ |
પ્રશ્ન 2.(D) અતિ ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો: [2]
1. પંખાના ત્રણ પાંખિયા વચ્ચે આશરે કેટલા અંશના માપનો ખૂણો રચાય છે?
2. તમારી આસપાસની એવી કોઈ પણ બે વસ્તુના નામ આપો જેમાં ઓછામાં ઓછા 4 ખૂણા જોવા મળે.
પ્રશ્ન 2.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્ન: [2]
જો રોટલીને કેન્દ્રમાંથી એકસરખા 12 ભાગોમાં વિભાજીત કરવામાં આવે, તો પ્રત્યેક ભાગના ખૂણાનું માપ કેટલું થશે?
પ્રશ્ન 2.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
નીચે આપેલી સ્થિતિઓમાં બનતા ખૂણાઓ ઓળખી તેના પ્રકાર અને માપ જણાવો:
(1) ઘડિયાળમાં 10:00 વાગ્યે બંને કાંટા વચ્ચે કયો નાનો ખૂણો બને છે? તેનું માપ કેટલું હશે?
(2) જો તમે પૂર્વ દિશા તરફ મોં રાખીને ઊભા છો અને સરળકોણ જેટલું ફરો છો, તો તમારું મોં કઈ દિશામાં હશે?
પ્રકરણ 1 : ગણિતમાં પેટર્ન (કુલ ગુણ : 24)
પ્રશ્ન 1.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [6]
1. 3 ની ઘાતની શ્રેણી નીચેનામાંથી કઈ છે?
| (A) 1, 3, 9, 27, 81... | (B) 1, 2, 4, 8... | (C) 3, 6, 9, 12... | (D) 1, 8, 27... |
2. બેકી સંખ્યાઓની શ્રેણી નીચેનામાંથી કઈ છે?
| (A) 1, 3, 5, 7... | (B) 2, 4, 6, 8, 10... | (C) 1, 4, 9, 16... | (D) 2, 3, 5, 7... |
3. ઘન સંખ્યાઓની શ્રેણી 1, 8, 27, 64, ... માં 64 પછી કઈ સંખ્યા આવે?
| (A) 100 | (B) 121 | (C) 125 | (D) 144 |
4. વિધાન (A): 2, 4, 6, 8 બેકી સંખ્યાઓ છે. કારણ (R): આ બધી સંખ્યાઓ 2 વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય છે.
| (A) A અને R બંને સાચાં છે અને R સાચી સમજૂતી છે. | (B) A ખોટું છે, R સાચું છે. |
5. પ્રથમ ત્રણ ચોરસ સંખ્યાઓનો સરવાળો (1 + 4 + 9) કેટલો થાય?
6. વિરહંક શ્રેણી 1, 2, 3, 5, 8, ... નો નિયમ શું છે?
| (A) અગાઉના બે પદોનો સરવાળો | (B) બમણા કરવા |
પ્રશ્ન 1.(B) નીચેનાં વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો: [2]
1. એકી સંખ્યા શ્રેણીની બધી જ સંખ્યાઓને 2 વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય છે.
2. 36 એ ત્રિકોણીય સંખ્યા અને ચોરસ સંખ્યા બંને છે.
પ્રશ્ન 1.(C) નીચે આપેલ શ્રેણીમાં રહેલી ભૂલ શોધી શ્રેણી ફરીથી લખો: [2]
1. 2, 4, 6, 8, 11, 12
2. 1, 2, 4, 8, 28, 32
પ્રશ્ન 1.(D) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સંખ્યા શ્રેણી) | કૉલમ - B (શ્રેણીનું નામ) |
| (1) 1, 2, 3, 5, 8, 13 | (અ) 3 ની ઘાત |
| (2) 1, 3, 9, 27 | (બ) વિરહંક સંખ્યાઓ |
| (3) 1, 8, 27, 64 | (ક) ઘન સંખ્યાઓ |
| (4) 1, 3, 6, 10 | (ડ) ત્રિકોણીય સંખ્યાઓ |
પ્રશ્ન 1.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [6]
1. કોઈ પણ ચાર સંખ્યા શ્રેણીના ઉદાહરણ આપો.
2. 'એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો કરવાથી વર્ગ સંખ્યા મળે છે' તે ચિત્ર દોરીને સમજાવો.
3. ચાર શિરોબિંદુ ધરાવતા નિયમિત બહુકોણના 'સંપૂર્ણ આલેખ'ની આકૃતિ દોરો.
પ્રશ્ન 1.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
શિક્ષકે બોર્ડમાં લખ્યું: 1, 8, 27, 64
(a) આ કઈ શ્રેણી છે? (b) આગળની બે સંખ્યાઓ લખો. (c) 125 કઈ સંખ્યાનો ઘન છે? (d) ઘન સંખ્યા કેવી રીતે બને છે તે સમજાવો.
પ્રકરણ 2 : રેખાઓ અને ખૂણાઓ (કુલ ગુણ : 16)
પ્રશ્ન 2.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [2]
1. 220° એ કયા પ્રકારના ખૂણાનું ઉદાહરણ છે?
| (A) કાટકોણ | (B) ગુરુકોણ | (C) લઘુકોણ | (D) વિપરીતકોણ |
2. કેપિટલ મૂળાક્ષર 'V' માં બનતો ખૂણો કયા પ્રકારનો હોય છે?
| (A) કાટકોણ | (B) ગુરુકોણ | (C) લઘુકોણ | (D) સરળકોણ |
પ્રશ્ન 2.(B) ભૂલ શોધો અને વાક્ય સુધારીને ફરીથી લખો: [2]
1. કિરણ AB અને કિરણ BA બંને એક જ કિરણ દર્શાવે છે.
2. રેખાખંડ બંને તરફ અનંત સુધી લંબાય છે.
પ્રશ્ન 2.(C) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સ્થિતિ / માપ) | કૉલમ - B (ખૂણાનો પ્રકાર) |
| (1) 2 કાટકોણ ભેગા થવાથી | (A) સરળકોણ (180°) |
| (2) 4 કાટકોણ ભેગા થવાથી | (B) સંપૂર્ણ ખૂણો (360°) |
| (3) ઉત્તર અને પૂર્વ દિશા વચ્ચે | (C) કાટકોણ (90°) |
| (4) 135° નો ખૂણો | (D) ગુરુકોણ |
પ્રશ્ન 2.(D) અતિ ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો: [2]
1. ખૂણો માપવા માટે કંપાસબોક્સના કયા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે?
2. બે રેખાઓ એકબીજાને એક બિંદુમાં છેદે ત્યારે કેટલા ખૂણા બને છે?
પ્રશ્ન 2.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્ન: [2]
કારણ આપો: ખૂણો બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછી બે કિરણો અથવા બે ભુજાઓની જરૂર પડે છે.
પ્રશ્ન 2.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો:
(1) ઘડિયાળમાં મોટો કાંટો 12 થી શરૂ કરી 90° ફરે ત્યારે કેટલામો આંટો ફર્યો કહેવાય?
(2) કેપિટલ મૂળાક્ષર 'M' માં કેટલા લઘુકોણો જોવા મળે છે? આકૃતિ દ્વારા સમજાવો.
પ્રકરણ 1 : ગણિતમાં પેટર્ન (કુલ ગુણ : 24)
પ્રશ્ન 1.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [6]
1. ત્રિકોણ, ચોરસ, પંચકોણ, ષટ્કોણ આ પેટર્નમાં આગળ કયો આકાર આવશે?
| (A) સપ્તકોણ | (B) અષ્ટકોણ | (C) વર્તુળ | (D) ત્રિકોણ |
2. શ્રેણી 1, 1+2, 1+2+4, 1+2+4+8 માં ચોથા પદનો સરવાળો કેટલો થશે?
3. ષટ્કોણીય સંખ્યાઓનો સરવાળો કરવાથી કઈ શ્રેણીની સંખ્યા મળે છે?
| (A) ઘન સંખ્યાઓ | (B) ચોરસ સંખ્યાઓ | (C) એકી સંખ્યાઓ | (D) બેકી સંખ્યાઓ |
4. ચોરસ સંખ્યાઓની શ્રેણી 1, 4, 9, 16, 25, 36 માં 36 કઈ સંખ્યાનો વર્ગ છે?
5. નીચેનામાંથી કઈ સંખ્યા 2 ની ઘાતની શ્રેણીમાં આવે છે?
6. પ્રથમ 10 એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થશે?
| (A) 50 | (B) 90 | (C) 100 | (D) 110 |
પ્રશ્ન 1.(B) નીચેનાં વિધાનો ખરાં છે કે ખોટાં તે જણાવો: [2]
1. 25 એ ચોરસ સંખ્યા છે.
2. વિરહંક સંખ્યાની શ્રેણીમાં 21 આવે છે.
પ્રશ્ન 1.(C) નીચે આપેલ શ્રેણીમાં રહેલી ભૂલ શોધી શ્રેણી ફરીથી લખો: [2]
1. 1, 8, 27, 100, 125
2. 1, 2, 4, 7 (જો 2 ની ઘાત હોય તો ભૂલ સુધારો)
પ્રશ્ન 1.(D) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સંખ્યા) | કૉલમ - B (સંખ્યા શ્રેણી) |
| (1) 49 | (અ) 2 ની ઘાત |
| (2) 128 | (બ) ચોરસ સંખ્યા |
| (3) 216 | (ક) ઘન સંખ્યા |
| (4) 34 | (ડ) વિરહંક સંખ્યા |
પ્રશ્ન 1.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [6]
1. શ્રેણી 1, 1+2, 1+2+4, 1+2+4+8 માટે: (a) દરેક પગલાનો સરવાળો લખો. (b) તેમાં 1 ઉમેરતાં શું મળે?
2. એક શિક્ષક દીવાસળી વડે ત્રિકોણ, ચોરસ, પંચકોણ અને ષટ્કોણ બનાવે છે. (a) કયા આકારમાં સૌથી ઓછી દીવાસળી વપરાશે? (b) કયા આકારમાં સૌથી વધુ બાજુઓ છે?
3. સંખ્યા 36 ને ક્રમિક એકી સંખ્યાઓના સરવાળા સ્વરૂપે દર્શાવો.
પ્રશ્ન 1.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
વિદ્યાર્થીએ નીચે મુજબ સરવાળો કર્યો:
1 = 1
1 + 3 = 4
1 + 3 + 5 = 9
1 + 3 + 5 + 7 = 16
(a) અહીં કઈ બે શ્રેણીઓ વચ્ચે સંબંધ દર્શાવ્યો છે?
(b) પ્રથમ પાંચ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
(c) પ્રથમ દસ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો કેટલો થાય?
(d) 49 ને ક્રમિક એકી સંખ્યાઓના સરવાળા સ્વરૂપે લખો.
પ્રકરણ 2 : રેખાઓ અને ખૂણાઓ (કુલ ગુણ : 16)
પ્રશ્ન 2.(A) નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: [2]
1. ઉત્તર અને દક્ષિણ દિશા વચ્ચે કેટલા માપનો ખૂણો બને છે?
| (A) 90° | (B) 180° | (C) 270° | (D) 360° |
2. નીચેનામાંથી કોને ચોક્કસ લંબાઈ હોય છે?
| (A) કિરણ | (B) રેખા | (C) રેખાખંડ | (D) બિંદુ |
પ્રશ્ન 2.(B) ભૂલ શોધો અને વાક્ય સુધારીને ફરીથી લખો: [2]
1. ખૂણો A = 135° એ લઘુકોણનું ઉદાહરણ છે.
2. બે ભિન્ન બિંદુઓમાંથી અસંખ્ય રેખાઓ પસાર થઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 2.(C) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [4]
| કૉલમ - A (સમય / ખૂણો) | કૉલમ - B (ખૂણાનો પ્રકાર) |
| (1) ઘડિયાળમાં 3:00 વાગ્યે | (A) સરળકોણ |
| (2) ઘડિયાળમાં 6:00 વાગ્યે | (B) કાટકોણ |
| (3) ઘડિયાળમાં 2:00 વાગ્યે | (C) લઘુકોણ |
| (4) ઘડિયાળમાં 5:00 વાગ્યે | (D) ગુરુકોણ |
પ્રશ્ન 2.(D) અતિ ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો: [2]
1. સંપૂર્ણ પુસ્તક ખોલતાં (સપાટ કરતાં) બંને પાના વચ્ચે કયા પ્રકારનો ખૂણો બને છે?
2. રેખાખંડ AB અને કિરણ AB વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત શું છે?
પ્રશ્ન 2.(E) ટૂંક જવાબી પ્રશ્ન: [2]
દક્ષિણ દિશામાં મુખ રાખીને ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં પશ્ચિમ દિશા તરફ ફરતાં કયો ખૂણો બને છે અને તેનું માપ કેટલું હોય?
પ્રશ્ન 2.(F) દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્ન: [4]
નીચેના પ્રશ્નોના ઉત્તર આપો:
(1) ઘડિયાળમાં 8:00 વાગ્યે કાંટાઓ વચ્ચે બનતા નાના ખૂણાનું માપ અને તેના વિપરીતકોણનું માપ જણાવો.
(2) વિધાન અને કારણ ચકાસો:
વિધાન (A): રેખાને કોઈ અંત્યબિંદુ હોતું નથી.
કારણ (R): રેખા બંને તરફ અનંત સુધી લંબાય છે. આ બંને વિધાનોની સત્યાર્થતા સમજાવો.
Comments
Post a Comment