STD 7 Science Trimasik Kasoti Model Papers 2026-27 | 5 પેપર સેટ સોલ્યુશન સાથે PDF / Word

×

🔔

નવીન શૈક્ષણિક અપડેટ્સ મેળવો

ધોરણ ૬ થી ૮ ના મોડેલ પ્રશ્નપત્રો, પરિપત્રો અને કસોટી સાહિત્ય સીધા મેળવવા માટે બ્લોગને ફોલો કરો.

🧡 Follow ARUNOGYAN Blog 🟢 Join WhatsApp Group

ધોરણ-૭ વિજ્ઞાન : પ્રથમ સત્ર ત્રિમાસિક કસોટી પેપર સેટ

GCERT નવી બ્લૂપ્રિન્ટ મુજબ તૈયાર મોડેલ પ્રશ્નપત્રો (કુલ ગુણ : ૪૦) | પ્રકરણ ૧ થી ૩

🟢 WhatsApp ગ્રુપમાં જોડાઓ Join Now → 🧡 અમારા બ્લોગને ફોલો કરો Follow Blog →

પ્રથમ સત્ર ત્રિમાસિક કસોટી : 2026-27

પ્રશ્નપત્ર સેટ - 1

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન (પ્રકરણ: 1 થી 3)

કુલ ગુણ : 40 | સમય : 2:00 કલાક

પ્રશ્ન ૧. બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ) [કુલ ગુણ: ૧૦]

નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: (દરેકનો ૧ ગુણ) [૧૦]

૧. લીલી વનસ્પતિ પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે, તો તેમાં કયા પ્રકારનું પોષણ જોવા મળે છે?

(A) પરાવલંબી

(B) સ્વાવલંબી

(C) મૃતોપજીવી

(D) પરોપજીવી

૨. પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે વનસ્પતિ વાતાવરણમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ કયા અંગ દ્વારા લે છે?

(A) મૂળરોમ

(B) પર્ણરંધ્ર

(C) પર્ણશિરા

(D) વજ્રપત્ર

૩. અમીબા ખોરાક ગ્રહણ શાના દ્વારા કરે છે?

(A) અન્નનળી

(B) મુખગુહા

(C) ખોટા પગ (કૂટપાદ)

(D) જઠર

૪. મનુષ્યના પાચનતંત્રમાં જઠરનો આકાર કયા અંગ્રેજી મૂળાક્ષર જેવો હોય છે?

(A) Q

(B) R

(C) J

(D) X

૫. ખોરાકને ચીરવા અને ફાડવા માટે કયા પ્રકારના દાંત ઉપયોગી છે?

(A) રાક્ષી દાંત

(B) અગ્રદાઢ

(C) છેદક દાંત

(D) દાઢ

૬. નીચેનામાંથી કયો પદાર્થ ઉષ્માનો ઉત્તમ સુવાહક છે?

(A) પ્લાસ્ટિક

(B) લાકડું

(C) તાંબાનો તાર

(D) ચામડું

૭. પ્રવાહી અને વાયુ પદાર્થોમાં ઉષ્માનું પ્રસરણ કઈ પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે?

(A) ઉષ્માવહન

(B) ઉષ્માનયન

(C) ઉષ્માવિકિરણ

(D) બાષ્પીભવન

૮. ક્લિનિકલ થર્મોમીટરના માપક્રમની રચના કયા તાપમાન ગાળા માટેની હોય છે?

(A) 0°C થી 100°C

(B) -10°C થી 110°C

(C) 35°C થી 42°C

(D) 35°C થી 80°C

૯. ખોરાક રાંધવાના વાસણોના હાથા શા માટે લાકડા કે એબોનાઇટના બનાવવામાં આવે છે?

(A) ઉષ્માના સુવાહક છે

(B) ઉષ્માના અવાહક છે

(C) સુંદર દેખાય છે

(D) વજનદાર છે

૧૦. ઉનાળામાં કયા રંગના સુતરાઉ વસ્ત્રો પહેરવા વધુ હિતાવહ છે?

(A) સફેદ/આછા રંગના

(B) ઘાટા કાળા

(C) ઘેરા લાલ

(D) ઊનના

પ્રશ્ન ૨. હેતુલક્ષી પ્રશ્નો (વર્ગીકરણ / જોડકાં / એક વાક્ય) [કુલ ગુણ: ૧૦]

(A) નીચે આપેલ સજીવોનું સ્વયંપોષી અને કીટાહારી વનસ્પતિમાં વર્ગીકરણ કરો: [૩]

(લીમડો, વિનસ ફ્લાયટ્રેપ, કળશપર્ણ, તુલસી, સૂર્યમુખી, ડ્રોસેરા)

(B) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [૩]

વિભાગ A (ઉષ્મા પ્રસરણ પદ્ધતિ)	વિભાગ B (લાક્ષણિકતા)
(1) ઉષ્માવહન	(a) માધ્યમની જરૂર હોતી નથી (શૂન્યાવકાશમાં પ્રસરણ)
(2) ઉષ્માનયન	(b) ઘન પદાર્થોમાં ગરમ છેડાથી ઠંડા છેડા તરફ વહન
(3) ઉષ્માવિકિરણ	(c) પ્રવાહી/વાયુમાં કણો ગરમ થઈ હળવા બની ઉપર જાય

(C) 'મને ઓળખો' / એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો: [૪]

૧. હું પર્ણમાં આવેલું લીલા રંગનું રંજકદ્રવ્ય છું અને સૂર્યઊર્જાનું શોષણ કરું છું.

૨. હું કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિના મૂળમાં વસવાટ કરી નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરતો બેક્ટેરિયા છું.

૩. માનવ શરીરની સૌથી મોટી પાચક ગ્રંથિ કઈ છે?

૪. થર્મોમીટરમાં પારાના સ્તરને આપમેળે નીચે ઉતરતું અટકાવવા શું આવેલું હોય છે?

પ્રશ્ન ૩. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (દરેકના ૨ ગુણ) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [૬]

૧. સ્વાવલંબી પોષણ અને પરાવલંબી પોષણ વચ્ચેના બે મુખ્ય તફાવત લખો.

૨. ક્લિનિકલ થર્મોમીટર અને લેબોરેટરી થર્મોમીટર વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.

૩. લાળગ્રંથિમાંથી સ્રવતા લાળરસનું પાચનમાં શું મહત્વ છે?

૪. દાંતના સડાને અટકાવવા માટે રોજિંદા જીવનમાં કઈ કાળજી રાખવી જોઈએ?

પ્રશ્ન ૪. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (વૈજ્ઞાનિક કારણો) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: (ગમે તે બે) [૬]

૧. કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ વાવ્યા પછી ખેતરમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત ખાતર ઓછું નાખવું પડે છે. શા માટે?

૨. રોટલો વધુ ચાવવાથી આપણને મીઠો લાગે છે. કારણ આપો.

૩. શિયાળામાં એક જાડા ધાબળા કરતાં બે પાતળા ધાબળા એકસાથે ઓઢવાથી વધુ ગરમી મળે છે. શા માટે?

પ્રશ્ન ૫. દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્નો (પ્રયોગ / આકૃતિ / વર્ણન) [કુલ ગુણ: ૮]

નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર ઉત્તર આપો: (દરેકના ૪ ગુણ) [૮]

૧. લીલી વનસ્પતિમાં પ્રકાશસંશ્લેષણની સમગ્ર પ્રક્રિયા સમીકરણ અને આકૃતિ/ફ્લોચાર્ટ સાથે સમજાવો.

૨. મનુષ્યના પાચનતંત્રના મુખ્ય અંગો દર્શાવતી નામનિર્દેશનવાળી આકૃતિ દોરી, જઠર અને નાના આંતરડાના કાર્યો સમજાવો.

પ્રથમ સત્ર ત્રિમાસિક કસોટી : 2026-27

પ્રશ્નપત્ર સેટ - 2

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન (પ્રકરણ: 1 થી 3)

કુલ ગુણ : 40 | સમય : 2:00 કલાક

પ્રશ્ન ૧. બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ) [કુલ ગુણ: ૧૦]

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: (દરેકનો ૧ ગુણ) [૧૦]

૧. પીળી, પાતળી દોરી જેવું પ્રકાંડ ધરાવતી પરોપજીવી વનસ્પતિ કઈ છે?

(A) લાઈકેન

(B) અમરવેલ

(C) કળશપર્ણ

(D) મશરૂમ

૨. પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન કયો વાયુ મુક્ત થાય છે?

(A) નાઇટ્રોજન

(B) ઓક્સિજન

(C) કાર્બન ડાયોક્સાઇડ

(D) હાઇડ્રોજન

૩. નાના આંતરડાની અંદરની દીવાલમાં આવેલા આંગળી જેવા પ્રવર્ધોને શું કહે છે?

(A) રસાંકુરો

(B) પિત્તાશય

(C) સ્વાદુપિંડ

(D) લાળગ્રંથિ

૪. વાગોળનારા પ્રાણીઓમાં સેલ્યુલોઝના પાચન માટેની કોથળી જેવી રચનાને શું કહે છે?

(A) અન્નનળી

(B) આમાશય (રૂમેન)

(C) પિત્તાશય

(D) મળાશય

૫. શરીરનું સામાન્ય તાપમાન માપવા માટે કયા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે?

(A) લેબોરેટરી થર્મોમીટર

(B) ક્લિનિકલ થર્મોમીટર

(C) બેરોમીટર

(D) સ્પીડોમીટર

૬. પારો પ્રવાહી હોવા છતાં તેમાં ઉષ્મા પ્રસરણ કઈ રીતે થાય છે?

(A) ઉષ્માવહન

(B) ઉષ્માનયન

(C) ઉષ્માવિકિરણ

(D) પ્રસરણ ન થાય

૭. કયા રંગની સપાટી ઉષ્માનું શોષણ સૌથી વધુ કરે છે?

(A) સફેદ

(B) પીળો

(C) કાળો/ઘેરો રંગ

(D) ગુલાબી

૮. સમુદ્ર કિનારે દિવસે દરિયા પરથી જમીન તરફ વાતા પવનને શું કહે છે?

(A) દરિયાઈ લહેર

(B) ભૂ-લહેર

(C) ચક્રવાત

(D) વંટોળ

૯. પ્રોટીનના પાચનથી અંતે શું બને છે?

(A) ગ્લુકોઝ

(B) ફેટી એસિડ

(C) એમિનો એસિડ

(D) ગ્લિસરોલ

૧૦. જઠરના કાર્યની શોધ કરનાર પ્રસિદ્ધ ચિકિત્સક કોણ હતા?

(A) એડવર્ડ જેનર

(B) વિલિયમ બ્યુમોન્ટ

(C) લુઈ પાશ્ચર

(D) રોબર્ટ હૂક

પ્રશ્ન ૨. હેતુલક્ષી પ્રશ્નો (વર્ગીકરણ / જોડકાં / એક વાક્ય) [કુલ ગુણ: ૧૦]

(A) નીચે આપેલા પદાર્થોનું ઉષ્માના સુવાહક અને અવાહકમાં વર્ગીકરણ કરો: [૩]

(લોખંડ, પ્લાસ્ટિક, તાંબુ, લાકડું, ઍલ્યુમિનિયમ, રબર)

(B) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [૩]

વિભાગ A (પાચક ગ્રંથિ)	વિભાગ B (સ્ત્રાવ કરતો રસ)
(1) યકૃત	(a) લાળરસ (ટાઈલીન)
(2) સ્વાદુપિંડ	(b) પિત્તરસ
(3) લાળગ્રંથિ	(c) સ્વાદુરસ

(C) 'મને ઓળખો' / એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો: [૪]

૧. હું સડેલા અને મૃત પદાર્થોમાંથી પોષણ મેળવતી છત્રી જેવી રચના ધરાવતી ફૂગ છું.

૨. હું પાચનતંત્રનો સૌથી પહોળો ભાગ છું અને ખોરાકને વલોવવાનું કાર્ય કરું છું.

૩. પુખ્ત મનુષ્યમાં ચાવવા અને ભરડવા માટે ઉપયોગી દાંત કયા છે?

૪. સૂર્યની ઉષ્મા પૃથ્વી સુધી કઈ પ્રક્રિયા દ્વારા પહોંચે છે?

પ્રશ્ન ૩. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (દરેકના ૨ ગુણ) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [૬]

૧. મૃતોપજીવી પોષણ અને પરોપજીવી પોષણ વચ્ચેના બે તફાવત લખો.

૨. નાનું આંતરડું અને મોટું આંતરડું - બંનેના મુખ્ય કાર્યો જણાવો.

૩. રસોઈ બનાવવા માટે ધાતુના વાસણો શા માટે વપરાય છે?

૪. ઝાડા (ડાયેરિયા) થાય ત્યારે દર્દીને ORS નું દ્રાવણ શા માટે આપવું જોઈએ?

પ્રશ્ન ૪. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (વૈજ્ઞાનિક કારણો) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: (ગમે તે બે) [૬]

૧. કળશપર્ણ લીલું હોવા છતાં કીટકોનું ભક્ષણ શા માટે કરે છે?

૨. ગાય-ભેંસ જેવા ઘાસ ખાનારા પ્રાણીઓ વાગોળવાની ક્રિયા કેમ કરે છે?

૩. ગરમ હવામાનવાળા પ્રદેશોમાં મકાનોની બહારની દીવાલો સફેદ રંગથી રંગવામાં આવે છે. શા માટે?

પ્રશ્ન ૫. દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્નો (પ્રયોગ / વર્ણન) [કુલ ગુણ: ૮]

નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર ઉત્તર આપો: (દરેકના ૪ ગુણ) [૮]

૧. દરિયાઈ લહેર (Sea Breeze) અને ભૂ-લહેર (Land Breeze) ની ઘટના આકૃતિ દોરી સવિસ્તર સમજાવો.

૨. અમીબામાં ખોરાક ગ્રહણ અને પાચનની પ્રક્રિયા આકૃતિ સાથે વિગતવાર વર્ણવો.

પ્રથમ સત્ર ત્રિમાસિક કસોટી : 2026-27

પ્રશ્નપત્ર સેટ - 3

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન (પ્રકરણ: 1 થી 3)

કુલ ગુણ : 40 | સમય : 2:00 કલાક

પ્રશ્ન ૧. બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ) [કુલ ગુણ: ૧૦]

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: (દરેકનો ૧ ગુણ) [૧૦]

૧. કળશપર્ણ કીટકોને ફસાવવા માટે કયા અંગનું રૂપાંતરણ કરે છે?

(A) પ્રકાંડ

(B) પર્ણ

(C) મૂળ

(D) પુષ્પ

૨. લાઈકેન એ કયા બે સજીવો વચ્ચેનું સહજીવન છે?

(A) લીલ અને ફૂગ

(B) ફૂગ અને બેક્ટેરિયા

(C) લીલ અને કીટક

(D) અમીબા અને લીલ

૩. મનુષ્યના પાચનમાર્ગમાં ખોરાકનું સંપૂર્ણ પાચન ક્યાં થાય છે?

(A) જઠર

(B) નાનું આંતરડું

(C) મોટું આંતરડું

(D) મુખગુહા

૪. કાપવા અને બચકું ભરવા માટે કયા દાંત ઉપયોગી છે?

(A) છેદક દાંત

(B) રાક્ષી દાંત

(C) અગ્રદાઢ

(D) દાઢ

૫. અપાચિત ખોરાકમાંથી પાણીનું શોષણ મુખ્યત્વે ક્યાં થાય છે?

(A) જઠર

(B) નાનું આંતરડું

(C) મોટું આંતરડું

(D) અન્નનળી

૬. લેબોરેટરી થર્મોમીટરની સામાન્ય માપન મર્યાદા કેટલી હોય છે?

(A) 35°C થી 42°C

(B) -10°C થી 110°C

(C) 0°C થી 50°C

(D) 10°C થી 100°C

૭. ઘન પદાર્થોમાં ઉષ્માનું સંચરણ કઈ પદ્ધતિથી થાય છે?

(A) ઉષ્માનયન

(B) ઉષ્માવહન

(C) ઉષ્માવિકિરણ

(D) બાષ્પીભવન

૮. આઇસક્રીમમાં લાકડાની ચમચી ડુબાડતાં ચમચીનો બીજો છેડો...

(A) ઉષ્માવહનથી ઠંડો થાય

(B) ઉષ્માનયનથી ઠંડો થાય

(C) ઉષ્માવિકિરણથી ઠંડો થાય

(D) ઠંડો પડતો નથી

૯. ઉષ્માનું વહન કુદરતમાં હંમેશાં કઈ તરફ થાય છે?

(A) ઠંડાથી ગરમ તરફ

(B) ગરમ પદાર્થથી ઠંડા પદાર્થ તરફ

(C) ઉપરથી નીચે

(D) કોઈ પણ દિશામાં

૧૦. કયા પ્રકારના પોષણમાં સજીવ યજમાનના શરીરમાંથી તૈયાર ખોરાક મેળવે છે?

(A) સ્વાવલંબી

(B) પરોપજીવી

(C) મૃતોપજીવી

(D) સહજીવી

પ્રશ્ન ૨. હેતુલક્ષી પ્રશ્નો (વર્ગીકરણ / જોડકાં / એક વાક્ય) [કુલ ગુણ: ૧૦]

(A) નીચે આપેલા દાંતના કાર્યોનું વર્ગીકરણ કરો: [૩]

(સફરજન બચકું ભરવું, શેરડી ચીરવી, રોટલો ચાવવો અને ભરડવો, જામફળ કાપવું)

(B) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [૩]

વિભાગ A (સજીવ)	વિભાગ B (ખોરાક ગ્રહણ પદ્ધતિ)
(1) હમિંગ બર્ડ (મધમાખી)	(a) પકડીને ગળી જવું
(2) સમડી / અજગર	(b) ચૂસીને રસ લેવો
(3) ગોકળગાય / કીડી	(c) ખોતરીને / ચાવીને

(C) 'મને ઓળખો' / એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો: [૪]

૧. હું વનસ્પતિના પર્ણની સપાટી પર આવેલું સૂક્ષ્મ છિદ્ર છું જે વાયુ વિનિમય કરે છે.

૨. હું પિત્તરસનો સંગ્રહ કરતી નાની કોથળી જેવી રચના છું.

૩. તંદુરસ્ત માનવ શરીરનું સામાન્ય તાપમાન કેટલા °C હોય છે?

૪. ચરબીના પાચનથી અંતે કયા ઘટકો બને છે?

પ્રશ્ન ૩. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (દરેકના ૨ ગુણ) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [૬]

૧. લીલ અને ફૂગ વચ્ચેના બે મુખ્ય તફાવત જણાવો.

૨. રસાંકુરો એટલે શું? તેનું સ્થાન અને કાર્ય લખો.

૩. ઉષ્માના સુવાહક અને અવાહક પદાર્થોની વ્યાખ્યા બબ્બે ઉદાહરણ સાથે આપો.

૪. દુધિયા દાંત અને કાયમી દાંત વચ્ચે શું ભેદ છે?

પ્રશ્ન ૪. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (વૈજ્ઞાનિક કારણો) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: (ગમે તે બે) [૬]

૧. સૂર્યને પૃથ્વી પરના તમામ સજીવો માટે ઊર્જાનો અખૂટ અને મુખ્ય સ્રોત ગણવામાં આવે છે. શા માટે?

૨. ચોકલેટ કે ગળ્યા પદાર્થો ખાધા પછી દાંત સારી રીતે સાફ કરવા જોઈએ. કારણ આપો.

૩. ઉનાળામાં આપણને સફેદ કે હળવા રંગના સુતરાઉ કપડાં પહેરવા ગમે છે. શા માટે?

પ્રશ્ન ૫. દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્નો (પ્રયોગ / વર્ણન) [કુલ ગુણ: ૮]

નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર ઉત્તર આપો: (દરેકના ૪ ગુણ) [૮]

૧. પ્રયોગશાળામાં ઘન પદાર્થોમાં ઉષ્માનું વહન ગરમ છેડાથી ઠંડા છેડા તરફ થાય છે તે સાબિત કરતો પ્રયોગ સાધન સામગ્રી અને પદ્ધતિ સાથે વર્ણવો.

૨. મનુષ્યના દાંતના ચારેય પ્રકારો (છેદક, રાક્ષી, અગ્રદાઢ, દાઢ) ની સંખ્યા, સ્થાન અને કાર્યોની વિગતવાર ચર્ચા કરો.

પ્રથમ સત્ર ત્રિમાસિક કસોટી : 2026-27

પ્રશ્નપત્ર સેટ - 4

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન (પ્રકરણ: 1 થી 3)

કુલ ગુણ : 40 | સમય : 2:00 કલાક

પ્રશ્ન ૧. બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ) [કુલ ગુણ: ૧૦]

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: (દરેકનો ૧ ગુણ) [૧૦]

૧. વનસ્પતિમાં ખોરાક બનાવવાનું રસોડું કયું અંગ ગણાય છે?

(A) મૂળ

(B) પર્ણ

(C) પ્રકાંડ

(D) ફળ

૨. રાઇઝોબિયમ બેક્ટેરિયા જમીનમાં કયા વાયુનું સ્થાપન કરે છે?

(A) ઓક્સિજન

(B) નાઇટ્રોજન

(C) કાર્બન ડાયોક્સાઇડ

(D) હાઇડ્રોજન

૩. તારામાછલી કયા સખત આવરણવાળા પ્રાણીઓનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે?

(A) કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ

(B) સિલિકા

(C) ચરબી

(D) મીણ

૪. જઠરની અંદરની દીવાલ શેનો સ્ત્રાવ કરે છે?

(A) હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl)

(B) શ્લેષ્મ અને પાચકરસ

(C) (A) અને (B) બંને

(D) પિત્તરસ

૫. મુખમાં લાળરસ સ્ટાર્ચનું શામાં રૂપાંતરણ કરે છે?

(A) સરળ શર્કરા (ગ્લુકોઝ)

(B) ચરબી

(C) પ્રોટીન

(D) એસિડ

૬. 50°C તાપમાનવાળા લોખંડના ગોળાને 50°C તાપમાનવાળા પાણીમાં મૂકતાં ઉષ્મા...

(A) ગોળાથી પાણી તરફ વહે

(B) પાણીથી ગોળા તરફ વહે

(C) વહેશે નહીં

(D) બંનેનું તાપમાન વધશે

૭. ઉષ્માવિકિરણની પ્રક્રિયા માટે...

(A) ઘન માધ્યમ જરૂરી છે

(B) પ્રવાહી માધ્યમ જરૂરી છે

(C) કોઈ માધ્યમની જરૂર નથી

(D) હવા જરૂરી છે

૮. પ્રેશર કૂકરના હેન્ડલ એબોનાઇટના બનાવવામાં આવે છે કારણ કે...

(A) ઉષ્માનું અવાહક છે

(B) દેખાવ સુંદર છે

(C) વજન ઘટાડે છે

(D) ઝડપથી રંધાય

૯. ઉષ્માનયન નીચેનામાંથી કયા માધ્યમમાં મુખ્યત્વે જોવા મળે છે?

(A) માત્ર ઘનમાં

(B) માત્ર શૂન્યાવકાશમાં

(C) પ્રવાહી અને વાયુમાં

(D) ધાતુઓમાં

૧૦. સ્ટાર્ચ કસોટી માટે કયા દ્રાવણનો ઉપયોગ થાય છે?

(A) આયોડિન

(B) મીઠું

(C) આલ્કોહોલ

(D) એસિડ

પ્રશ્ન ૨. હેતુલક્ષી પ્રશ્નો (વર્ગીકરણ / જોડકાં / એક વાક્ય) [કુલ ગુણ: ૧૦]

(A) નીચેના સજીવોનું મૃતોપજીવી અને પરોપજીવી પોષણમાં વર્ગીકરણ કરો: [૩]

(અમરવેલ, મશરૂમ, યીસ્ટ, માકડ, બ્રેડ મોલ્ડ, જૂ)

(B) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [૩]

વિભાગ A (ઘટના / સ્થિતિ)	વિભાગ B (કારણ / પદ્ધતિ)
(1) દરિયાઈ લહેર અને ભૂ-લહેર	(a) ઉષ્માવિકિરણ
(2) ચમચીનો ગરમ થતો છેડો	(b) ઉષ્માનયન
(3) સૂર્યના તાપનો અનુભવ	(c) ઉષ્માવહન

(C) 'મને ઓળખો' / એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો: [૪]

૧. હું વાસી બ્રેડ પર તાંતણા સ્વરૂપે ઊગી નીકળતી ફૂગ છું.

૨. હું પાચનમાર્ગનું લગભગ ૭.૫ મીટર લાંબું અત્યંત ગૂંચળામય અંગ છું.

૩. શરીરને ગ્લુકોઝમાંથી તાત્કાલિક ઊર્જા કેમ મળે છે?

૪. ક્લિનિકલ થર્મોમીટર વડે ઉકળતા પાણીનું તાપમાન કેમ ન માપી શકાય?

પ્રશ્ન ૩. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (દરેકના ૨ ગુણ) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [૬]

૧. રાક્ષી દાંત અને દાઢ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.

૨. ઉષ્માવહન અને ઉષ્માનયન વચ્ચેના બે તફાવત લખો.

૩. પિત્તરસ ક્યાં ઉત્પન્ન થાય છે અને તે કયા ઘટકના પાચનમાં મદદ કરે છે?

૪. જમતી વખતે ઉતાવળ કરવાથી કે વાત કરવાથી હેડકી કે ઉધરસ કેમ આવે છે?

પ્રશ્ન ૪. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (વૈજ્ઞાનિક કારણો) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: (ગમે તે બે) [૬]

૧. પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા પૃથ્વી પર તમામ સજીવોના અસ્તિત્વ માટે અનિવાર્ય છે. શા માટે?

૨. શિયાળામાં લોખંડની ખુરશી લાકડાની ખુરશી કરતાં વધુ ઠંડી લાગે છે. કારણ આપો.

૩. મનુષ્ય ઘાસ (સેલ્યુલોઝ) નું પાચન કરી શકતો નથી. કારણ આપો.

પ્રશ્ન ૫. દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્નો (પ્રયોગ / વર્ણન) [કુલ ગુણ: ૮]

નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર ઉત્તર આપો: (દરેકના ૪ ગુણ) [૮]

૧. લાઈકેનમાં જોવા મળતું સહજીવન અને કળશપર્ણમાં કીટાહારી પોષણની ઘટના સવિસ્તર સમજાવો.

૨. પાણી ઉષ્માનયનની રીતથી ગરમ થાય છે તે દર્શાવતો પ્રયોગ સાધન સામગ્રી, આકૃતિ અને પદ્ધતિ સાથે સમજાવો.

પ્રથમ સત્ર ત્રિમાસિક કસોટી : 2026-27

પ્રશ્નપત્ર સેટ - 5

ધોરણ : 7

વિષય : વિજ્ઞાન (પ્રકરણ: 1 થી 3)

કુલ ગુણ : 40 | સમય : 2:00 કલાક

પ્રશ્ન ૧. બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ) [કુલ ગુણ: ૧૦]

સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો: (દરેકનો ૧ ગુણ) [૧૦]

૧. બિલાડીના ટોપ (મશરૂમ) માં કયા પ્રકારનું પોષણ જોવા મળે છે?

(A) સ્વાવલંબી

(B) મૃતોપજીવી

(C) કીટાહારી

(D) પરોપજીવી

૨. પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન સૂર્યઊર્જાનું કઈ ઊર્જામાં રૂપાંતર થાય છે?

(A) યાંત્રિક ઊર્જા

(B) રાસાયણિક ઊર્જા

(C) ઉષ્મા ઊર્જા

(D) વિદ્યુત ઊર્જા

૩. ખોરાકના જટિલ ઘટકોનું સરળ ઘટકોમાં રૂપાંતરણ થવાની ક્રિયાને શું કહે છે?

(A) અંતઃગ્રહણ

(B) પાચન

(C) સ્વાંગીકરણ

(D) ઉત્સર્જન

૪. પુખ્ત વયના મનુષ્યમાં કાયમી દાંતની કુલ સંખ્યા કેટલી હોય છે?

(A) 20

(B) 28

(C) 32

(D) 30

૫. શરીરની સૌથી મોટી ગ્રંથિ યકૃત કયા રંગની હોય છે?

(A) લાલાશ પડતા બદામી રંગની

(B) પીળી

(C) લીલી

(D) સફેદ

૬. ચા ને લાંબા સમય સુધી ગરમ રાખવા માટે કયા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે?

(A) સ્ટીલનો ગ્લાસ

(B) થર્મોસ ફ્લાસ્ક

(C) પ્લાસ્ટિક બોટલ

(D) કાચનો કપ

૭. દરિયા કિનારે રાત્રિ દરમિયાન જમીન પરથી દરિયા તરફ વાતા પવનને શું કહે છે?

(A) દરિયાઈ લહેર

(B) ભૂ-લહેર

(C) ચક્રવાત

(D) સુનામી

૮. ઉનાળામાં માટલાનું પાણી ઠંડુ રહે છે કારણ કે...

(A) માટલું ગરમી ઉત્પન્ન કરે

(B) પાણીનું બાષ્પીભવન થાય

(C) માટલું પારદર્શક છે

(D) માટલું અવાહક છે

૯. કાર્બોદિતનું પાચન થઈ અંતે શું બને છે?

(A) એમિનો એસિડ

(B) સરળ શર્કરા (ગ્લુકોઝ)

(C) ફેટી એસિડ

(D) ગ્લિસરોલ

૧૦. 30°C વાળા ૧ લિટર પાણીને 50°C વાળા ૧ લિટર પાણી સાથે મિશ્ર કરતાં તાપમાન કેટલું થશે?

(A) 80°C

(B) 20°C

(C) 50°C થી વધુ

(D) 30°C અને 50°C ની વચ્ચે

પ્રશ્ન ૨. હેતુલક્ષી પ્રશ્નો (વર્ગીકરણ / જોડકાં / એક વાક્ય) [કુલ ગુણ: ૧૦]

(A) નીચે આપેલા ઉદાહરણોનું ઉષ્મા પ્રસરણની રીત (ઉષ્માવહન, ઉષ્માનયન, ઉષ્માવિકિરણ) માં વર્ગીકરણ કરો: [૩]

(તપેલીનો ગરમ હાથાનો છેડો, ઉકળતું પાણી, તાપણાની મળતી ગરમી, દરિયાઈ લહેર, ગરમ ચમચી, સૂર્યનો તડકો)

(B) યોગ્ય જોડકાં જોડો: [૩]

વિભાગ A (જટિલ ઘટક)	વિભાગ B (પાચન પછીનું સરળ સ્વરૂપ)
(1) કાર્બોદિત	(a) ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલ
(2) પ્રોટીન	(b) સરળ શર્કરા (ગ્લુકોઝ)
(3) ચરબી	(c) એમિનો એસિડ

(C) 'મને ઓળખો' / એક વાક્યમાં ઉત્તર આપો: [૪]

૧. હું જઠરની નીચે આવેલી આછા બદામી રંગની મોટી ગ્રંથિ છું. ()

૨. હું કીટકોનો શિકાર કરી પોષણ મેળવતી વનસ્પતિ છું.

૩. પદાર્થ કેટલો ગરમ કે ઠંડો છે તે માપવાના ભૌતિક માપનને શું કહેવાય?

૪. ઘાસ ખાનારા પ્રાણીઓમાં સેલ્યુલોઝનું પાચન કોના દ્વારા થાય છે?

પ્રશ્ન ૩. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (દરેકના ૨ ગુણ) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના ટૂંકમાં ઉત્તર આપો: (ગમે તે ત્રણ) [૬]

૧. યકૃત અને સ્વાદુપિંડ - બંને ગ્રંથિઓના પાચનમાં કાર્યો જણાવો.

૨. ભૂ-લહેર અને દરિયાઈ લહેર વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત લખો.

૩. પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી ચાર મુખ્ય ઘટકોના નામ આપો.

૪. થર્મોમીટર વડે તાપમાનનું વાંચન કરતી વખતે કઈ બે સાવચેતી રાખવી જોઈએ?

પ્રશ્ન ૪. ટૂંક જવાબી પ્રશ્નો (વૈજ્ઞાનિક કારણો) [કુલ ગુણ: ૬]

નીચેના પ્રશ્નોના વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો: (ગમે તે બે) [૬]

૧. ફાફડાથોર રણમાં પાણીની અછત વચ્ચે પણ લીલોતરી ધરાવી કેવી રીતે ટકી રહે છે?

૨. ખોરાકને ખૂબ ચાવીને ખાવો જોઈએ. વૈજ્ઞાનિક કારણ આપો.

૩. રસોઈમાં વપરાતી તપેલી કે કડાઈના હેન્ડલ પ્લાસ્ટિક કે લાકડાના કેમ રાખવામાં આવે છે?

પ્રશ્ન ૫. દીર્ઘ જવાબી પ્રશ્નો (પ્રયોગ / વર્ણન) [કુલ ગુણ: ૮]

નીચેના પ્રશ્નોના મુદ્દાસર ઉત્તર આપો: (દરેકના ૪ ગુણ) [૮]

૧. ક્લિનિકલ થર્મોમીટરની રચના, કાર્ય અને તાપમાન માપવાની પદ્ધતિ આકૃતિ સાથે વર્ણવો.

૨. વાગોળનારા પ્રાણીઓ (ગાય-ભેંસ) માં ખોરાકનું પાચન કેવી રીતે થાય છે? આમાશય અને અંધાંત્રની ભૂમિકા આકૃતિ સહ સમજાવો.